Glosariusz peptydów: Kompletny przewodnik od A do Z

Peptydy to cząsteczki biologiczne składające się z krótkich łańcuchów aminokwasów, zazwyczaj od 2 do 50 reszt aminokwasowych. Odróżnia je to od białek, które zawierają znacznie dłuższe łańcuchy. Te niewielkie cząsteczki odgrywają fundamentalną rolę w regulacji niemal każdego procesu biologicznego w organizmie ludzkim — od naprawy tkanek, przez komunikację nerwową, po odpowiedź immunologiczną.

Niniejszy glosariusz został opracowany jako kompleksowe źródło wiedzy o ponad 50 najważniejszych peptydach znanych nauce w 2026 roku. Każdy wpis zawiera pełną nazwę peptydu, zwięzły opis mechanizmów działania, poznane zastosowania terapeutyczne lub kosmetyczne oraz, w stosownych przypadkach, odesłania do szczegółowych artykułów na naszej stronie. Aby lepiej zrozumieć, czym dokładnie są peptydy, zapraszamy do lektury naszego artykułu Czym jest peptyd?.

Peptydy uporządkowane są alfabetycznie i podzielone na sekcje tematyczne, ułatwiające nawigację. Niezależnie od tego, czy interesuje Cię zastosowanie peptydów w kosmetyce, medycyna regeneracyjna, czy też najnowsze badania nad peptydami sygnałowymi — ten glosariusz stanowi punkt wyjścia do pogłębiania wiedzy o tych fascynujących cząsteczkach.

Argireline (Acetyl Hexapeptide-3) — syntetyczny heksapeptyd powszechnie nazywany «botoksem w kremie». Działa poprzez hamowanie kompleksu SNARE, ograniczając uwalnianie neuroprzekaźników odpowiedzialnych za skurcz mięśni mimicznych. Badania kliniczne wykazały redukcję głębokości zmarszczek do 30% po 30 dniach stosowania miejscowego. Więcej informacji w naszym przewodniku po Argireline.

BPC-157 (Body Protection Compound-157) — pentadekapeptyd pochodzący z ludzkiego białka żołądkowego BPC, składający się z 15 aminokwasów. Wykazuje niezwykłe właściwości cytoprotekcyjne i regeneracyjne, szczególnie w naprawie ścięgien, więzadeł oraz ochronie przewodu pokarmowego. Działa głównie poprzez modulację szlaków VEGF i tlenku azotu. Szczegóły w naszym kompletnym przewodniku po BPC-157 oraz karcie encyklopedycznej BPC-157.

Karnozyna (Beta-Alanyl-L-Histydyna) — naturalny dipeptyd występujący w dużych stężeniach w mięśniach szkieletowych i mózgu. Pełni rolę buforu wewnątrzkomórkowego pH, przeciwutleniacza i chelatora jonów metali. Badania sugerują działanie neuroprotekcyjne oraz potencjał w spowalnianiu procesów starzenia komórkowego. Jest jednym z kluczowych peptydów naturalnych występujących w żywności.

CJC-1295 — syntetyczny analog hormonu uwalniającego hormon wzrostu (GHRH), składający się z 30 aminokwasów. Stymuluje przysadkę mózgową do wydzielania hormonu wzrostu i IGF-1. Wersja z DAC (Drug Affinity Complex) wydłuża okres półtrwania do kilku dni. Stosowany w badaniach nad niedoborem hormonu wzrostu. Więcej w przewodniku po CJC-1295.

Peptydy kolagenowe (Hydrolizat kolagenu) — bioaktywne fragmenty kolagenu uzyskiwane przez hydrolizę enzymatyczną. Stymulują fibroblasty do produkcji nowego kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego. Badania kliniczne potwierdzają poprawę elastyczności skóry i redukcję zmarszczek po suplementacji doustnej. Odkryj nasz ranking w artykule Top 10 peptydów kolagenowych.

Peptydy miedziowe / GHK-Cu (Glicylo-L-Histydylo-L-Lizyna-Miedź) — tripeptyd naturalnie występujący w osoczu krwi, z wysokim powinowactwem do jonów miedzi(II). Stymuluje syntezę kolagenu, glikozaminoglikanów i aktywność komórek macierzystych. Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i przyspieszające gojenie ran. Szczegółowy artykuł: GHK-Cu w medycynie anti-aging oraz przewodnik encyklopedyczny GHK-Cu.

CGRP (Peptyd związany z genem kalcytoniny) — neuropeptyd składający się z 37 aminokwasów, wytwarzany głównie przez neurony czuciowe. Pełni kluczową rolę w transmisji bólu i jest silnym wazodylatatorem. W ostatnich latach stał się kluczowym celem terapii przeciwmigrenowych — przeciwciała monoklonalne blokujące CGRP lub jego receptor (erenumab, galcanezumab) zrewolucjonizowały leczenie migreny.

Katelicydyny (LL-37 / hCAP-18) — rodzina peptydów przeciwdrobnoustrojowych stanowiących pierwszą linię obrony wrodzonego układu odpornościowego. U człowieka główną katelicydyną jest LL-37, powstająca z prekursora hCAP-18. Oprócz bezpośredniego działania bakteriobójczego, LL-37 moduluje odpowiedź zapalną, promuje gojenie ran i stymuluje angiogenezę. Zaburzenia ekspresji katelicydyn są powiązane z chorobami skórnymi, takimi jak łuszczyca i trądzik różowaty.

Defensyny — rodzina małych (18–45 aminokwasów) kationowych peptydów przeciwdrobnoustrojowych obecnych w neutrofilach, komórkach nabłonkowych i komórkach Panetha jelita cienkiego. Dzielą się na alfa-defensyny i beta-defensyny. Działają poprzez tworzenie porów w błonach komórkowych bakterii, grzybów i wirusów otoczkowych. Odgrywają kluczową rolę w odporności wrodzonej błon śluzowych.

DSIP (Delta Sleep-Inducing Peptide) — nonapeptyd odkryty w 1977 roku, pierwotnie wyizolowany z krwi królików podczas snu indukowanego elektrycznie. Moduluje cykl snu i czuwania, wykazując właściwości stymulujące fazę wolnofalową snu (delta). Badania wskazują również na działanie antystresowe, antyoksydacyjne i modulujące układ endokrynny, choć dokładne mechanizmy pozostają przedmiotem dyskusji.

Endorfiny (Endogeniczne morfiny) — grupa endogennych peptydów opioidowych produkowanych głównie przez przysadkę mózgową i podwzgórze. Beta-endorfina, najsilniejsza z nich, składa się z 31 aminokwasów i wiąże się z receptorami opioidowymi mu. Odpowiadają za analgezję endogenną, uczucie euforii (np. «euforia biegacza») i modulację odpowiedzi stresowej.

Enkefaliny — pentapeptydy opioidowe (met-enkefalina i leu-enkefalina) występujące w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym. Wiążą się preferencyjnie z receptorami opioidowymi delta, modulując percepcję bólu, nastrój i funkcje żołądkowo-jelitowe. Stanowią cel badań nad opracowaniem leków przeciwbólowych pozbawiony efektów uzależniających typowych dla klasycznych opioidów.

Epithalon (Epitalon / Epithalamin) — syntetyczny tetrapeptyd (Ala-Glu-Asp-Gly) będący analogiem naturalnego peptydu epithalaminy produkowanego przez szyszynkę. Badania sugerują, że stymuluje aktywność telomerazy, enzymu odpowiedzialnego za wydłużanie telomerów, co wiąże się z potencjalnym działaniem przeciwstarzeniowym na poziomie komórkowym. Dane pochodzą głównie z badań na modelu zwierzęcym prowadzonych przez zespół profesora Khavinzona.

Eksenatyd (Exendin-4) — syntetyczny peptyd będący agonistą receptora GLP-1, pierwotnie wyizolowany ze śliny jaszczurki Gila monster (Heloderma suspectum). Składa się z 39 aminokwasów i jest zatwierdzonym lekiem na cukrzycę typu 2 (Byetta, Bydureon). Stymuluje wydzielanie insuliny zależne od glukozy, hamuje wydzielanie glukagonu i spowalnia opróżnianie żołądka.

GHK-Cu — patrz: Peptydy miedziowe / GHK-Cu w sekcji A–C. Szczegółowy artykuł: GHK-Cu w medycynie anti-aging.

Grelina — peptyd składający się z 28 aminokwasów, produkowany głównie przez komórki okładzinowe dna żołądka. Jedyny znany hormon oreksygenny (pobudzający apetyt) krążący we krwi. Stymuluje wydzielanie hormonu wzrostu poprzez receptor GHS-R1a, reguluje metabolizm energetyczny i odgrywa rolę w nagradzaniu pokarmowym. Poziom greliny wzrasta przed posiłkiem i spada po jedzeniu.

GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1) — peptyd inkretynowy składający się z 30 aminokwasów, wydzielany przez komórki L jelita po spożyciu pokarmu. Stymuluje wydzielanie insuliny, hamuje glukagon, spowalnia opróżnianie żołądka i promuje uczucie sytości. Analogi GLP-1 (semaglutyd, liraglutyd, tirzepatyd) zrewolucjonizowały leczenie cukrzycy typu 2 i otyłości. Patrz także: Semaglutyd, Liraglutyd i Tirzepatyd w kolejnych sekcjach.

Glutation (L-Glutamylo-L-Cysteinilo-Glicyna) — tripeptyd będący najważniejszym wewnątrzkomórkowym antyoksydantem organizmu. Występuje w praktycznie każdej komórce i odgrywa kluczową rolę w neutralizacji wolnych rodników, detoksykacji ksenobiotyków i modulacji układu odpornościowego. Stosunek glutationu zredukowanego (GSH) do utlenionego (GSSG) jest wskaźnikiem stresu oksydacyjnego komórki.

Gonadorelina (GnRH) — dekapeptyd produkowany przez podwzgórze, kontrolujący oś podwzgórzowo-przysadkowo-gonadalną. Stymuluje wydzielanie hormonów gonadotropowych (FSH i LH) z przysadki, regulując tym samym funkcje rozrodcze. Syntetyczne analogi GnRH (agoniści i antagoniści) są szeroko stosowane w leczeniu bezpłodności, endometriozy i raka prostaty.

GHRP-2 (Growth Hormone Releasing Peptide-2) — syntetyczny heksapeptyd silnie stymulujący wydzielanie hormonu wzrostu poprzez receptor greliny (GHS-R1a). Jest jednym z najsilniejszych sekretogogów hormonu wzrostu w swojej klasie. Badania wykazują wzrost poziomu GH, IGF-1 i ACTH po podaniu. Stosowany wyłącznie w celach badawczych.

GHRP-6 (Growth Hormone Releasing Peptide-6) — syntetyczny heksapeptyd strukturalnie pokrewny do GHRP-2, stymulujący uwalnianie hormonu wzrostu poprzez receptor greliny. Charakteryzuje się silniejszym efektem oreksygennym (stymulującym apetyt) w porównaniu z GHRP-2, co wynika z nasilenia uwalniania greliny. Jest szeroko stosowany w badaniach przedklinicznych jako narzędzie do badania osi somatotropowej.

Heksarelina (Hexarelin) — syntetyczny heksapeptyd i sekretogog hormonu wzrostu, strukturalnie pokrewny GHRP-6, ale o wyższej sile działania i większej stabilności. Stymuluje uwalnianie GH poprzez receptor GHS-R1a. Badania wskazują również na bezpośrednie działanie kardioprotekcyjne, niezależne od osi GH, co czyni go interesującym celem badań w kardiologii. Efekt stymulacji GH ulega tachyfilaksji przy przewlekłym podawaniu.

IGF-1 (Insulinopodobny czynnik wzrostu 1) — peptyd składający się z 70 aminokwasów, strukturalnie podobny do insuliny. Produkowany głównie przez wątrobę pod wpływem hormonu wzrostu, jest kluczowym mediatorem wzrostu i rozwoju. Stymuluje proliferację i różnicowanie komórek, syntezę białek oraz hamuje apoptozę. Odgrywa fundamentalną rolę we wzroście kości, mięśni i tkanki nerwowej. Dysregulacja osi GH/IGF-1 wiąże się z wieloma patologiami.

Ipamorelin — syntetyczny pentapeptyd będący selektywnym sekretogogiem hormonu wzrostu. W odróżnieniu od GHRP-2 i GHRP-6, ipamorelin wykazuje wysoką selektywność wobec receptora GHS-R1a, nie powodując istotnego wzrostu poziomu kortyzolu czy prolaktyny. Ta selektywność czyni go jednym z najkorzystniejszych profili bezpieczeństwa wśród peptydów stymulujących GH.

Insulina — peptyd hormonalny składający się z 51 aminokwasów w dwóch łańcuchach (A i B), produkowany przez komórki beta wysp trzustkowych Langerhansa. Jest głównym regulatorem metabolizmu glukozy, promując wychwyt glukozy przez komórki, syntezę glikogenu i lipogenezę. Odkrycie insuliny przez Bantinga i Besta w 1921 roku jest jednym z najważniejszych przełomów w historii medycyny. Analogi insuliny są podstawą leczenia cukrzycy.

KPV (Lizyna-Prolina-Walina) — tripeptyd pochodzący z C-końcowego fragmentu hormonu alfa-melanocytostymulującego (α-MSH). Wykazuje silne właściwości przeciwzapalne bez efektów melanogennych α-MSH. Badania przedkliniczne sugerują potencjał w leczeniu zapalnych chorób jelit (IBD) i chorób zapalnych skóry. Działa poprzez hamowanie szlaków NF-κB i redukcję produkcji cytokin prozapalnych.

Liraglutyd — zmodyfikowany analog GLP-1 z kwasem tłuszczowym C16 umożliwiającym wiązanie z albuminą. Zatwierdzony lek na cukrzycę typu 2 (Victoza) i otyłość (Saxenda). Podawany podskórnie raz dziennie, stymuluje wydzielanie insuliny zależne od glukozy, zmniejsza apetyt i sprzyja utracie masy ciała. Był prekursorem nowszych leków z klasy agonistów GLP-1.

LL-37 — jedyna ludzka katelicydyna, peptyd przeciwdrobnoustrojowy o 37 aminokwasach (wszystkie z N-końcową leucyną). Wykazuje aktywność bakteriobójczą wobec szerokiego spektrum bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, grzybów i wirusów otoczkowych. Oprócz działania przeciwdrobnoustrojowego, moduluje odpowiedź zapalną, stymuluje chemotaksję komórek odpornościowych i promuje angiogenezę. Patrz również: Katelicydyny w sekcji A–C.

Lunazyna — peptyd sojowy składający się z 43 aminokwasów, odkryty w 1996 roku. Wykazuje właściwości epigenetyczne poprzez hamowanie acetylacji histonów, co wiąże się z potencjalnym działaniem antynowotworowym. Badania in vitro sugerują zdolność hamowania proliferacji komórek nowotworowych piersi, okrężnicy i białaczki. Stanowi jedyny znany peptyd żywnościowy o udowodnionym działaniu epigenetycznym. Jest jednym z peptydów naturalnych występujących w diecie.

Matrixyl (Palmitoyl Pentapeptide-4 / Palmitoyl Pentapeptide-3) — syntetyczny lipopeptyd składający się z pięciu aminokwasów sprzężonych z kwasem palmitynowym. Stymuluje produkcję kolagenu typów I, III i IV, fibronektyny oraz kwasu hialuronowego przez fibroblasty skórne. Badania kliniczne wykazały redukcję głębokości zmarszczek porównywalną z retinolem, ale z lepszą tolerancją. Wariant Matrixyl 3000 łączy dwa peptydy (palmitoyl tripeptide-1 i palmitoyl tetrapeptide-7) dla wzmocnionego efektu synergicznego. Szczegóły w przewodniku Matrixyl 3000 oraz w artykule peptydy w kosmetyce.

Melanotan II — syntetyczny cykliczny heptapeptyd będący analogiem hormonu alfa-melanocytostymulującego (α-MSH). Stymuluje melanogenezę (opaleniznę) poprzez aktywację receptorów melanokortynowych MC1R. Wykazuje również efekty anoreksynowe i proerekycjne. Ze względu na poważne działania niepożądane (nudności, podwyższone ciśnienie, zmiany w istniejących znamionach) nie jest zatwierdzony do stosowania klinicznego w żadnym kraju.

MOTS-c (Mitochondrial Open Reading Frame of the Twelve S rRNA-c) — peptyd mitochondrialny składający się z 16 aminokwasów, kodowany przez mitochondrialny DNA. Odkryty w 2015 roku, jest uważany za mimetyku ćwiczeń fizycznych. Aktywuje szlak AMPK, poprawia wrażliwość na insulinę, stymuluje metabolizm glukozy i reguluje homeostazę energetyczną. Badania sugerują, że jego poziom spada z wiekiem, co wiąże się z chorobami metabolicznymi związanymi ze starzeniem.

Inhibitory miostatyny — klasa peptydów zaprojektowanych do blokowania miostatyny (GDF-8), białka hamującego wzrost mięśni szkieletowych. Inhibicja miostatyny prowadzi do zwiększonej masy mięśniowej i siły. Peptydy takie jak ACE-031 (receptor-pułapka) i follistatin-pokrewne peptydy są przedmiotem intensywnych badań w kontekście dystrofii mięśniowej, sarkopenii i kacheksji. Naturalne mutacje genu miostatyny u ludzi i zwierząt prowadzą do fenotypu «podwójnych mięśni».

NAD+ (Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy) — choć technicznie jest dinukleotydem, a nie klasycznym peptydem, NAD+ jest kluczowym koenzymem obecnym w każdej żywej komórce. Odgrywa centralną rolę w metabolizmie energetycznym, naprawie DNA (przez sirtuiny i PARP) oraz sygnalizacji komórkowej. Poziom NAD+ spada z wiekiem, a strategie jego uzupełniania (NMN, NR) są jednym z najaktywniejszych obszarów badań nad starzeniem.

Neuropeptyd Y (NPY) — jeden z najobficiej występujących neuropeptydów w ośrodkowym układzie nerwowym, składający się z 36 aminokwasów. Jest silnym stymulatorem apetytu (oreksygennym), regulatorem ciśnienia krwi, modulatorem lęku i stresu oraz uczestnikiem regulacji rytmu dobowego. Aktywacja receptorów Y1 i Y5 stymuluje przyjmowanie pokarmu, podczas gdy receptor Y2 pośredniczy w efektach hamujących.

Oksytocyna — nonapeptyd produkowany przez podwzgórze i wydzielany przez tylny płat przysadki. Tradycyjnie znana jako «hormon miłości», odgrywa kluczową rolę w porodzie (skurcze macicy), laktacji (odruch wyrzutu mleka), wiązaniu społecznym, zaufaniu i zachowaniach matczynych. Badania współczesne eksplorują jej potencjał terapeutyczny w autyzmie, zaburzeniach lękowych i PTSD.

Peptydy palmitoilowe — klasa peptydów sprzężonych z kwasem palmitynowym, zwiększającym ich lipofilność i penetrację skórną. Obejmują palmitoyl tripeptide-1 (stymuluje kolagen), palmitoyl tetrapeptide-7 (anty-zapalny), palmitoyl pentapeptide-4 (Matrixyl) i palmitoyl hexapeptide-12. Stanowią fundament nowoczesnej kosmetyki peptydowej. Więcej w artykule peptydy w kosmetyce.

PT-141 (Bremelanotyd) — syntetyczny peptyd melanokortynowy, metabolit aktywny Melanotanu II. Zatwierdzony przez FDA w 2019 roku (Vyleesi) do leczenia hipoaktywnego zaburzenia pożądania seksualnego (HSDD) u kobiet przed menopauzą. Działa centralnie poprzez aktywację receptorów melanokortynowych MC4R w podwzgórzu, co odróżnia go od inhibitorów PDE5 działających obwodowo.

Selank — syntetyczny heptapeptyd opracowany w Instytucie Genetyki Molekularnej Rosyjskiej Akademii Nauk. Jest analogiem tuftsyny (immunomodulującego tetrapeptyd) z dodaną sekwencją Pro-Gly-Pro dla stabilności. Wykazuje działanie anksjolityczne (przeciwlękowe), nootropowe i immunomodulujące. Zatwierdzony jako lek w Rosji, stosowany w leczeniu zaburzeń lękowych uogólnionych. Moduluje ekspresję BDNF i systemu enkefalin.

Semax — syntetyczny heptapeptyd będący analogiem fragmentu ACTH(4-10) z dodaną sekwencją Pro-Gly-Pro. Opracowany w Instytucie Genetyki Molekularnej w Moskwie. Wykazuje działanie nootropowe, neuroprotekcyjne i neurotroficzne. Zatwierdzony w Rosji do leczenia udaru mózgu, zaburzeń poznawczych i neuropatii nerwu wzrokowego. Stymuluje ekspresję BDNF i NGF oraz moduluje układ monoaminergiczny.

Sermorelin (GRF 1-29) — syntetyczny peptyd składający się z pierwszych 29 aminokwasów naturalnego GHRH (44 aminokwasy). Stymuluje fizjologiczne wydzielanie hormonu wzrostu z przysadki. Był zatwierdzony przez FDA do diagnostyki niedoboru GH u dzieci. Zachowuje naturalny pulsacyjny wzorzec wydzielania GH, co stanowi przewagę nad egzogennym GH.

Semaglutyd — zmodyfikowany analog GLP-1 o przedłużonym okresie półtrwania (około 7 dni), umożliwiającym podawanie raz w tygodniu. Zatwierdzony jako lek na cukrzycę typu 2 (Ozempic, Rybelsus) i otyłość (Wegovy). Wykazuje bezprecedensową skuteczność w redukcji masy ciała (do 15-20%) i poprawie kontroli glikemii. Badania SELECT wykazały również korzyści sercowo-naczyniowe. Jest jednym z najszerzej przepisywanych leków peptydowych na świecie.

Snap-8 (Acetyl Octapeptide-3) — syntetyczny oktapeptyd będący rozszerzeniem Argireline o dwa dodatkowe aminokwasy. Działa jako bardziej potężny inhibitor kompleksu SNARE, ograniczając egzocytozę neurotransmiterów w złączu nerwowo-mięśniowym. Badania in vitro sugerują silniejsze działanie relaksujące mięśnie mimiczne niż Argireline, choć dane kliniczne in vivo są mniej obszerne.

Substancja P — undekapeptyd (11 aminokwasów) z rodziny tachykinin, będący jednym z kluczowych neuropeptydów w transmisji bólu. Wiąże się z receptorem neurokininy 1 (NK1R) i odgrywa rolę w bólu nocyceptywnym, stanie zapalnym neurogennym, wymiotach i regulacji nastroju. Antagoniści NK1R (aprepitant) są stosowani jako leki przeciwwymiotne w chemioterapii.

Syn-Ake (Dipeptide Diaminobutyroyl Benzylamide) — syntetyczny tripeptyd inspirowany wagleryną, toksyną jadu żmii świątynnej (Tropidolaemus wagleri). Działanie porównywane do botuliny — blokuje receptor nikotynowy acetylocholiny na złączu nerwowo-mięśniowym. Badania kliniczne wykazały redukcję zmarszczek o 52% po 28 dniach stosowania. Popularny składnik kosmetyki anti-aging. Więcej w artykule peptydy w kosmetyce.

Teryparatyd (PTH 1-34) — syntetyczny fragment (34 aminokwasy) ludzkiego parathormonu (PTH). Zatwierdzony lek (Forteo) na ciężką osteoporozę. W przeciwieństwie do leków antyresorpcyjnych, teryparatyd jest jedynym lekiem anabolicznym kości — stymuluje tworzenie nowej tkanki kostnej. Podawany w pulsacyjnych dawkach podskórnych, aktywuje osteoblasty i zwiększa gęstość mineralną kości, redukując ryzyko złamań kręgosłupa o 65% i złamań pozakręgowych o 53%.

Tesamorelina (GHRH analog) — syntetyczny analog GHRH z modyfikacją trans-3-heksenową. Zatwierdzony przez FDA (Egrifta) do redukcji lipodystrofii brzusznej u pacjentów z HIV. Stymuluje fizjologiczne wydzielanie GH i IGF-1, prowadząc do redukcji tłuszczu trzewnego. Badania eksplorują również jego potencjał w poprawie funkcji poznawczych u osób w podeszłym wieku i zmniejszaniu stłuszczenia wątroby.

Thymalin (Ekstrakt grasicy) — kompleks peptydów wyizolowanych z grasicy bydlęcej, opracowany w Instytucie Bioregulacji i Gerontologii w Sankt Petersburgu. Zawiera mieszaninę tymozyn i innych peptydów grasiczych. Stosowany w medycynie rosyjskiej jako immunomodulator w leczeniu imunodeficjencji, chorób zakaźnych i jako adiuwant w onkologii. Badania sugerują działanie immunostymulujące na limfocyty T.

Thymosin Alpha-1 (Tα1) — peptyd grasiczny składający się z 28 aminokwasów, naturalnie produkowany przez komórki nabłonkowe grasicy. Zatwierdzony w ponad 30 krajach (Zadaxin) jako immunomodulator w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu B i C, adiuwant szczepionkowy i lek wspomagający w terapii nowotworów. Stymuluje dojrzewanie limfocytów T, aktywuje komórki dendrytyczne i komórki NK. Badany również w kontekście COVID-19 jako modulator odpowiedzi immunologicznej.

Thymosin Beta-4 / TB-500 — peptyd składający się z 43 aminokwasów, będący głównym wewnątrzkomórkowym peptydem wiążącym G-aktynę. Odgrywa kluczową rolę w migracji komórek, angiogenezie i naprawie tkanek. TB-500, fragment syntetyczny Tβ4, jest intensywnie badany w medycynie regeneracyjnej — szczególnie w gojeniu ran, naprawie serca po zawale i regeneracji tkanki nerwowej. Więcej informacji w przewodniku po TB-500.

Tirzepatyd — podwójny agonista receptorów GLP-1 i GIP (peptyd insulinotropowy zależny od glukozy), składający się z 39 aminokwasów. Zatwierdzony jako lek na cukrzycę typu 2 (Mounjaro) i otyłość (Zepbound). Wykazuje bezprecedensową skuteczność w redukcji masy ciała (do 22,5% w badaniu SURMOUNT-1) i poprawie parametrów metabolicznych. Mechanizm podwójnego agonizmu zapewnia lepsze efekty niż selektywni agoniści GLP-1.

VIP (Wazoaktywny peptyd jelitowy) — peptyd składający się z 28 aminokwasów, należący do nadrodziny sekretyny/glukagonu. Mimo nazwy «jelitowy», jest szeroko rozpowszechniony w układzie nerwowym i odpornościowym. Działa jako neurotransmiter, silny wazodilatator, bronchodilatator i immunomodulator. Stymuluje wydzielanie wody i elektrolitów w jelicie, hamuje wydzielanie kwasu żołądkowego i wykazuje silne właściwości przeciwzapalne. Badany w kontekście leczenia sarkoidozy płucnej i choroby Crohna.

Wazopresyna (Hormon antydiuretyczny / ADH) — nonapeptyd produkowany w podwzgórzu i wydzielany przez tylny płat przysadki. Kluczowy regulator gospodarki wodnej organizmu — promuje reabsorpcję wody w kanalikach zbiorczych nerek przez receptory V2 i akwaporynę-2. Poprzez receptory V1a powoduje skurcz naczyń krwionośnych. Odgrywa rolę również w zachowaniach społecznych (pamięć, więź partnerska u niektórych gatunków). Syntetyczny analog desmopresyna jest stosowany w leczeniu moczówki prostej i moczenia nocnego.