- Kolajen peptidleri hidrolize kolajendir: uzun kolajen proteinleri, bozulmamış kolajenden daha kolay emilen, kısa ve suda çözünen parçalara (tipik olarak 2.000-5.000 Da) ayrılmıştır.
- Tip I deri, kemik, tendon ve ligamentlerde baskındır; tip II kıkırdakta yoğunlaşır; tip III ise deride ve kan damarlarında tip I'e eşlik eder. Tip I ve III birlikte insan derisindeki kolajenin büyük bölümünü oluşturur.
- Deniz kaynaklı kolajen neredeyse tamamen tip I'dir ve küçük peptid boyutu ile cilt araştırmaları nedeniyle öne çıkar; sığır kaynaklı kolajen hem tip I hem tip III sağlar ve cilt, kemik ve eklemler için yaygın biçimde incelenmiştir.
- Hidrolize peptidler sindirimden doğal kolajene göre daha iyi geçer: prolil-hidroksiprolin (Pro-Hyp) gibi biyoaktif di- ve tripeptidler kana ulaşır ve oral alımdan sonra plazmada saptanmıştır.
- Eklemler için tip II kolajen genellikle hidrolize peptid olarak değil, çok düşük dozlarda denatüre edilmemiş (UC-II) formda kullanılır; bu yüzden “cilt için kolajen” ile “eklemler için kolajen” birbirinin yerine geçen ürünler değildir.
- Kolajen peptidleri gıda sınıfı takviyelerdir, onaylı ilaç değildir; faydaları destekleyicidir, tedavi edici değildir ve sonuçlar haftalar ile aylar boyunca düzenli günlük alıma bağlıdır.
Kolajen peptidleri nedir ve nasıl üretilir?
Kolajen, insan vücudundaki en bol bulunan proteindir; toplam protein içeriğinin kabaca üçte birini oluşturur ve derinin, kemiğin, tendonların, kıkırdağın ve kan damarlarının yapısal iskeletini meydana getirir. Doğal halinde kolajen, birbirine sarılmış üç polipeptid zincirinden oluşan büyük, üçlü sarmallı bir moleküldür. Bu yapı bağ dokusuna çekme dayanımı kazandırır, ancak bozulmamış kolajenin ağızdan alındığında vücut tarafından emilmesini de zorlaştırır.
Kolajen peptidleri, diğer adıyla hidrolize kolajen veya kolajen hidrolizatı, bu büyük proteinin enzimlerle çok daha kısa parçalara ayrılmasıyla üretilir. Başlangıç maddesi (tipik olarak hayvan derisi, kemik veya balık derisi ve pulları) önce jelatine işlenir, ardından zincirleri ortalama molekül ağırlığı kabaca 2.000 ile 5.000 dalton olan peptidlere bölen proteolitik enzimlerle muamele edilir. Ortaya çıkan ürün, jelleşen jelatinin aksine soğuk veya sıcak sıvılarda çözünen, tatsız ve suda çözünür bir tozdur.
Kolajenin moleküler düzeydeki belirleyici özelliği, glisinin her üçüncü konumda yer aldığı ve X ile Y konumlarında sıklıkla prolin ile hidroksiprolinin bulunduğu tekrarlayan Gly-X-Y dizisidir. Hidroksiprolin alışılmadık bir amino asittir ve diğer besin proteinlerinde nadiren bulunur; bu yüzden onu içeren prolil-hidroksiprolin (Pro-Hyp) gibi peptidler araştırmalarda kolajen emiliminin yararlı göstergeleri olarak kullanılır. Peptid biliminde yeniyseniz, peptidlerin ne olduğunu anlatan genel bakışımız, bu uzunluktaki amino asit zincirlerinin bütün proteinlerden nasıl farklı davrandığını açıklar.
Beklentileri doğru belirlemek önemlidir. Kolajen peptidlerini yuttuğunuzda, bunlar bozulmadan cildinize veya eklemlerinize gidip orada yeniden birleşmez. Bunun yerine amino asitlere ve küçük peptidlere sindirilir ve kana karışır; orada hem vücudun kendi kolajen sentezi için hammadde olarak hem de bazı araştırmalara göre bağ dokusu hücrelerini uyaran sinyal parçaları olarak görev yapabilirler. Bu ayrım, tür ve kalitenin gerçek dünyadaki etkiyi neden değiştirdiğini anlamak için önemlidir.
Bu makale yalnızca eğitim amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Özellikle hamileyseniz, emziriyorsanız veya bir sağlık sorununuz varsa, herhangi bir takviyeye başlamadan önce bir sağlık uzmanına danışın.
Tip I, II ve III kolajen nedir?
Bilim insanları insanlarda en az 28 farklı kolajen türü tanımlamıştır, ancak vücudunuzun ürettiği kolajenin ezici çoğunluğunu ve takviye etiketlerinde öne çıkarılanların neredeyse tamamını üç tür oluşturur. Her tür farklı genlerle kodlanır, biraz farklı bir moleküler mimaride birleşir ve farklı dokularda yoğunlaşır.
Tip I kolajen açık farkla en bol bulunan türdür ve vücuttaki toplam kolajenin yaklaşık %90'ını oluşturur. Derinin (özellikle dermisin), kemiğin, tendonun, ligamentlerin ve gözün sklerasının temel yapısal proteinidir. Tip I lifler sıkı paketlenmiştir ve yüksek çekme dayanımı sağlar; bu yüzden tip I, cilt sıkılığı, yara onarımı ve kemik matriksi açısından en ilgili türdür. Cilt odaklı deniz ve sığır kaynaklı takviyelerin çoğu tip I bakımından zengindir.
Tip II kolajen, eklemleri yastıklayan pürüzsüz doku olan hiyalin kıkırdağın ana kolajenidir. Moleküler organizasyonu, proteoglikanları ve suyu hapseden bir ağ oluşturur ve kıkırdağa şok emici, basınca dirençli özelliklerini kazandırır. Kıkırdağa özgü bir tür olduğu için tip II, eklem destek ürünlerinde ilgi çeken kolajendir; ancak aşağıda ele alındığı gibi, genellikle standart hidrolize peptid olarak değil, denatüre edilmemiş düşük dozlu formda sunulur.
Tip III kolajen çoğu zaman tip I ile aynı dokularda, yani deride, kan damarı duvarlarında ve organların retiküler liflerinde bulunur. Özellikle genç, elastik ciltte ve erken yara iyileşmesinde öne çıkar; burada önce tip III yerleşir, ardından yavaş yavaş daha güçlü olan tip I ile yer değiştirir. Tip I ve III dermiste birbirine çok yakın bir arada bulunduğundan, birçok cilt takviyesi bilinçli olarak her ikisini de içerir.
Aşağıdaki tablo, her türün hangi dokularda baskın olduğunu ve tipik takviye kullanımını özetler:
| Tip | Ana dokular | Temel özellik | Tipik takviye hedefi |
|---|---|---|---|
| Tip I | Deri, kemik, tendon, ligament | Yüksek çekme dayanımı | Cilt, saç, tırnak, kemik |
| Tip II | Hiyalin kıkırdak | Basınca direnç | Eklem konforu ve hareketlilik |
| Tip III | Deri, kan damarları, organlar | Elastikiyet, erken onarım | Cilt yapısı (tip I ile birlikte) |
Bu farkları anlamak ürün seçiminin temelidir: her ikisi de “kolajen” olarak etiketlense bile, tip II kıkırdak takviyesi ile tip I cilt peptidi birbirinin yerine geçmez.
Deniz ve sığır kaynaklı kolajen: hangi kaynak daha iyi?
Piyasadaki iki baskın kaynak, balık derisi ve pullarından elde edilen deniz kaynaklı kolajen ile sığır derisi ve kemiğinden elde edilen sığır kaynaklı kolajendir. Domuz ve tavuk kolajeni de vardır (tavuk, tip II için yaygın bir kaynaktır), ancak cilt ve genel kullanım için en sık karşılaştırılanlar deniz ve sığır kaynaklarıdır.
Deniz kaynaklı kolajen neredeyse yalnızca tip I'dir. Başlıca teknik avantajı peptid boyutudur: deniz kaynaklı kolajen peptidleri, sığır peptidlerine göre daha düşük ortalama molekül ağırlığına sahip olma eğilimindedir ve çeşitli çalışmalar bu küçük boyutun verimli bağırsak emilimiyle ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Deniz kaynaklı ürünler ayrıca memelilerden bulaşan hastalık endişesi taşımaz ve pesketaryen beslenmeye uygundur. Dezavantajları daha yüksek fiyat, balık alerjisi olanlar için uygun olmayan bir kaynak olması ve tip III'ü çok az sağlaması ya da hiç sağlamamasıdır.
Sığır kaynaklı kolajen doğal olarak hem tip I hem de tip III içerir, insan derisinin kolajen profilini yansıtır ve cilt elastikiyeti ile kemik yoğunluğu üzerine yayımlanmış klinik çalışmaların büyük bölümünün arkasındaki kaynaktır. Genellikle daha uygun fiyatlıdır ve büyük ölçekte üretimi kolaydır. Sınırlamaları arasında beslenme veya dini nedenlerle sığır etinden kaçınanlar için uygun olmaması ve geçmişte tüketicilerde görülen sığır spongiform ensefalopatisi endişesi yer alır; saygın üreticiler bu endişeyi kaynak kontrolleri ve testlerle giderir.
Aşağıdaki tablo ikisini bir bakışta karşılaştırır:
| Özellik | Deniz kaynaklı kolajen | Sığır kaynaklı kolajen |
|---|---|---|
| Kolajen türleri | Çoğunlukla tip I | Tip I ve III |
| Peptit boyutu | Genellikle daha küçük | Ortalama olarak biraz daha büyük |
| En çok incelendiği alan | Cilt nemi ve elastikiyeti | Cilt, kemik, eklem desteği |
| Maliyet | Daha yüksek | Daha düşük |
| Beslenme notları | Balık alerjisi olanlar için uygun değil; pesketaryenlere uygun | Sığır etinden kaçınanlar için uygun değil |
Uygulamada hiçbir kaynak her durumda “daha iyi” değildir. Hedef cilt olduğunda ve öncelik küçük, iyi emilen bir tip I peptidiyse deniz kaynaklı kolajen güçlü bir seçimdir. Sığır kaynaklı kolajen ise tip III'ü de sağlayan, kemik ve eklem alanlarına da uzanan pratik ve iyi araştırılmış bir seçenektir. Belirli ürünlere ve aralarındaki farklara seçilmiş bir bakış için en iyi kolajen peptidleri derlememize göz atın. Hangi kaynağı seçerseniz seçin, üçüncü taraf testi, kaynak şeffaflığı ve düşük ağır metal içeriği gibi kalite ölçütleri, yalnızca deniz veya sığır etiketinden daha önemlidir.
Kolajen peptidlerinin biyoyararlanımı nasıldır?
Biyoyararlanım, alınan bir maddenin gerçekte ne kadarının kana kullanılabilir biçimde geçtiğini ifade eder. Kolajen için bu, tüm kategorinin can alıcı noktasıdır: doğal kolajen ve jelatin büyüktür ve yalnızca kısmen sindirilir; hidrolize peptidler ise sindirimden daha iyi geçecek ve daha eksiksiz emilecek şekilde özellikle tasarlanmıştır.
İnsanlarda yapılan araştırmalar, hidrolize kolajenin oral alımından sonra kolajen kaynaklı peptidlerin kanda göründüğünü defalarca göstermiştir. Özellikle hidroksiprolin içeren di- ve tripeptidler, en çok da prolil-hidroksiprolin (Pro-Hyp) ve hidroksiprolil-glisin (Hyp-Gly), plazmada saptanmış ve alımdan yaklaşık bir ila iki saat sonra doruğa ulaşmıştır. Hidroksiprolin besinlerde esasen kolajene özgü olduğundan, varlığı dolaşıma yalnızca serbest amino asitlerin değil, bozulmamış kolajen parçalarının da ulaştığını doğrular.
Emilimin ana belirleyicisi peptid boyutudur. Daha küçük parçalar, PEPT1 gibi peptid taşıyıcıları aracılığıyla bağırsak duvarından daha kolay taşınır; deniz kaynaklı kolajenin verme eğiliminde olduğu düşük molekül ağırlıklı peptidlerin pazarlamada sık vurgulanmasının bir nedeni budur. Yine de iyi hidrolize edilmiş ürünler arasındaki fark küçüktür; asıl büyük fark, hidrolize peptidler ile hidrolize edilmemiş kolajen veya jelatin arasındadır.
Yapı taşı olmanın ötesinde, emilen bazı peptidler sinyal molekülleri olarak da görev yapabilir. Laboratuvar çalışmaları, Pro-Hyp'nin ciltte kolajen üreten hücreler olan fibroblastları etkileyebildiğini ve onları daha fazla üretime doğru yönlendirebileceğini göstermektedir. Hem hammadde hem de sinyal olarak bu ikili rol, çalışmalarda bildirilen cilt ve bağ dokusu etkilerinin önde gelen mekanistik açıklamasıdır ve Matrixyl 3000 ile GHK-Cu gibi özel kozmetik peptidlerin dermal matriksi uyardığının düşünülme biçimine paralellik gösterir.
İki pratik uyarı: Birincisi, biyoyararlanım verileri çoğunlukla kandaki peptidlerin ölçülmesinden gelir, belirli bir kozmetik veya klinik sonucun kanıtlanmasından gelmez; dolayısıyla emilim ve fayda ilişkilidir ama aynı şey değildir. İkincisi, sindirim sağlığı, yaş ve peptidlerle birlikte ne yediğiniz gibi bireysel etkenler emilen miktarı mütevazı ölçüde etkileyebilir. Alımın düzenli olması, genellikle molekül ağırlığındaki marjinal farkların peşinden gitmekten daha önemlidir.
Hangi hedef için hangi kolajen tipini seçmelisiniz?
Tür ve kaynağı hedefinizle eşleştirmek, yukarıdaki bilimle yapabileceğiniz en yararlı şeydir. Kısaca: cilt, saç, tırnak ve kemik için tip I (ve mümkünse biraz tip III) istersiniz; eklem kıkırdağı için ilgili tür tip II'dir ve genellikle özel bir formda kullanılır.
Cilt, saç ve tırnaklar için: tip I ağırlıklı bir hidrolize peptid seçin. Tip I saflığı ve küçük peptid boyutu göz önüne alındığında deniz kaynaklı kolajen burada doğal bir uyumdur; sığır kaynaklı kolajen de genç dermiste bol bulunan tip III'ü eklediği için iyi çalışır. Hidrolize kolajen üzerine yapılan çok sayıda randomize çalışma, 8 ila 12 haftalık günlük kullanım sonunda cilt nemi ve elastikiyetinde iyileşme bildirmiştir. Birincil hedefiniz cilt ise, cilt için peptidler rehberimiz oral kolajenin topikal seçeneklerle nasıl bir arada kullanılacağını ele alır.
Kemik ve genel bağ dokusu için: yine tip I, tipik olarak organik kemik matriksini oluşturan aynı kolajeni sağlayan sığır kaynaklarından. Belirli biyoaktif kolajen peptidleriyle yapılan bazı çalışmalar, postmenopozal kadınlarda kemik mineral yoğunluğu açısından fayda olabileceğini düşündürmektedir; ancak bu, bir takviye etiketinden çok bir hekimin yönlendirmesine uymanız gereken bir alandır.
Eklemler ve kıkırdak için: ürün seçiminin en çok ayrıştığı yer burasıdır. Kıkırdak tip II kolajenden oluşur, ancak eklem desteğine ilişkin kanıtlar, büyük miktarda yapı malzemesi sağlamaktan çok bir bağışıklık toleransı mekanizması üzerinden çalıştığı düşünülen, günde yaklaşık 40 mg gibi çok küçük dozlarda kullanılan denatüre edilmemiş tip II kolajene (UC-II) işaret eder. Standart yüksek doz hidrolize peptidler de eklem konforu için kullanılabilir, ancak UC-II'den çok cilt/kemik ürünleri gibi (hammadde ve sinyal) etki ederler. Başka bir deyişle, bir ölçek cilt kolajeninin eklem için üretilmiş bir kapsülle aynı olduğunu varsaymayın; tipi ve formu kontrol edin.
Aşağıdaki özet tablo hedefleri makul seçimlerle eşleştirir:
| Hedef | Tercih edilen tip | Yaygın kaynak/form |
|---|---|---|
| Cilt, saç, tırnak | Tip I (+ III) | Deniz veya sığır kaynaklı hidrolize peptidler |
| Kemik yoğunluğu desteği | Tip I | Sığır kaynaklı hidrolize peptidler |
| Cilt yapısı ve elastikiyet | Tip I + III | Sığır kaynaklı hidrolize peptidler |
| Eklem kıkırdağı | Tip II | Denatüre edilmemiş UC-II (düşük doz) |
Birçok çok türlü “kolajen kompleksi” ürünü birkaç türü birleştirir. Bunlar geniş kapsamlı, genel sağlık amaçlı kullanım için makul olabilir, ancak tek bir özel hedefiniz varsa, klinik desteği olan, hedefe yönelik tek türlü bir ürün genellikle kanıtla daha uyumlu seçimdir.
Kolajen peptidlerini etkili şekilde nasıl kullanırsınız?
Kolajen peptidleri ilaç değil gıda bileşeni olduğundan resmi bir dozaj standardı yoktur, ancak klinik çalışmalar ve yaygın uygulama makul bir aralıkta buluşur. Cilt ve genel kullanım için çalışmalarda çoğunlukla günde 2,5 ila 10 gram hidrolize kolajen kullanılır; kemik odaklı protokoller ve bazı biyoaktif peptid formülasyonları için günde 5 gram yaygındır. Eklemler için denatüre edilmemiş tip II istisnadır ve günde yaklaşık 40 mg dozunda kullanılır.
Zamanlama esnektir. Kolajen peptidleri günün herhangi bir saatinde, yemekle birlikte veya yemeksiz alınabilir ve toz, kahveye, çaya, suya, smoothie'ye veya yoğurda kolayca karışır. Bazı kişiler onu bir C vitamini kaynağıyla almayı tercih eder, çünkü C vitamini, vücudunuzun kendi kolajen sentezi sırasında prolin ve lizini hidroksilleyen enzimler için gerekli bir kofaktördür; yuttuğunuz peptidler zaten hidroksillenmiş olsa da mantıklı bir eşleşmedir.
Bir fark hissedip hissetmeyeceğinizi en çok etkileyen iki etken düzenlilik ve süredir. Bağ dokusu yavaş yenilenir ve olumlu çalışmaların neredeyse tamamı en az 8 hafta sürmüş, çoğu 12 hafta veya daha uzun devam etmiştir. Kolajeni bir iki hafta kullanıp bırakmanın anlamlı sonuç vermesi pek olası değildir; aylar süren günlük alım düşünün, ardından yeniden değerlendirin.
Birkaç pratik ipucu sonuçları iyileştirir. Çözünürlüğü korumak için tozu kapalı ve kuru saklayın. Kolajeni başka etkin maddelerle birlikte kullanıyorsanız, örneğin oral kolajeni topikal peptid serumlarıyla veya antrenmanla desteklenen doku onarımıyla birleştiriyorsanız, kombinasyonu bilinçli planlayın; peptid kombinasyonu rehberimiz etken maddeleri gereksiz tekrar olmadan nasıl birleştireceğinizi özetler. Ve kolajeni yeterli genel protein alımının ve besin yoğun bir diyetin yerine değil, onlara ek olarak görün; vücudunuz yeni kolajen oluşturmak için her ikisine de ihtiyaç duyar.
Son olarak, gerçekçi beklentiler belirleyin. Bildirilen faydalar (daha iyi cilt nemi, elastikiyette küçük artışlar, daha güçlü tırnaklar, eklem konforu) genellikle mütevazı, kademeli ve dramatik olmaktan çok destekleyicidir. Kolajen peptidleri bir rutine makul, iyi tolere edilen bir ektir; yaşlanma veya eklem hastalığı için tek başına bir çözüm değildir.
Kolajen peptidleri güvenli mi ve nelere dikkat etmelisiniz?
Hidrolize kolajenin güçlü bir güvenlik profili vardır. Gıda kaynaklı bir proteindir, Amerika Birleşik Devletleri'nde yaygın olarak Genel Olarak Güvenli Kabul Edilen (GRAS) bir madde olarak sınıflandırılır ve kuşaklardır jelatin olarak tüketilmektedir. Klinik çalışmalarda bildirilen yan etkiler seyrek ve hafiftir; çoğunlukla doygunluk hissi, hafif şişkinlik veya nadiren ağızda hoş olmayan bir tat kalması gibi küçük sindirim şikayetleridir. Bu, herkes için risksiz olduğu anlamına gelmez; bireysel yanıtlar değişir.
En önemli güvenlik hususları kolajenin kendisinden çok kaynak ve kaliteyle ilgilidir. Balık veya kabuklu deniz ürünü alerjisi olanlar deniz kaynaklı kolajenden kaçınmalıdır; beslenme veya dini nedenlerle sığır ya da domuz etinden kaçınanlar kaynağı kontrol etmelidir. Kolajen hayvan dokusundan elde edildiği için ağır metaller gibi kirleticiler haklı bir endişedir; bu nedenle üçüncü taraf testi ve şeffaf kaynak bilgisine öncelik vermeye değer. Neyin ters gidebileceğine ve bundan nasıl kaçınılacağına dair daha kapsamlı bir tartışma için kolajen peptid riskleri makalemize bakın.
Bazı gruplar daha dikkatli olmalıdır. Hamilelik ve emzirme dönemine özgü güvenlik verileri sınırlıdır; bu nedenle kolajen takviyelerinden bu dönemlerde kaçınmak veya bir hekimle görüşmek en iyisidir. Böbrek hastalığı olanlar ek protein yüküne dikkat etmelidir ve böbrek taşı öyküsü olanlar, bazı kolajenlerin oksalatın öncüsü olan hidroksiprolin içerdiğini göz önünde bulundurmalıdır. İlaç kullanıyorsanız veya kronik bir sağlık sorununuz varsa, profesyonel rehberlik uygundur.
Kolajen peptidlerinin ne olmadığını açıkça belirtmekte de fayda var. Osteoartrit, osteoporoz veya herhangi bir cilt hastalığı için onaylı bir tıbbi tedavi değildirler ve reçeteli tedavinin yerini almamalıdır. Yaşlanmayı “tedavi edeceğini” veya “tersine çevireceğini” vaat eden pazarlama kanıtların ötesine geçer; dürüst yaklaşım, kolajenin düzenli kullanıldığında bazı kişilere mütevazı, destekleyici faydalar sunduğudur.
Bu bölüm eğitim amaçlıdır ve kişiye özel tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz. Kolajen peptidlerine başlamadan önce nitelikli bir sağlık uzmanına danışın ve bu içerik için geçerli tüm koşullar için tıbbi sorumluluk reddi metnimizi inceleyin.
Önerilen ürünler
Kalite ve saflık gözetilerek seçilmiş araştırma peptitleri:
GHK-Cu
Yaşlanma karşıtı bileşik
GHK-Cu Pen
Önceden doldurulmuş GHK-Cu kalemi
GLOW-UP Ritual
3 kalemlik set: Glow, NAD+, GHK-Cu
Bilginizi test edin
Hızlı test · 6 soru
Peptide Lab: ücretsiz hesaplayıcı ve takip aracı
Sulandırmayı hesaplayın, peptitlerinizi ve enjeksiyonlarınızı takip edin. Ücretsiz, kredi kartı gerekmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Tip I, II ve III kolajen arasındaki fark nedir?
Deniz mi sığır kaynaklı kolajen mi daha iyi?
Kolajen peptidlerinin etki göstermesi ne kadar sürer?
Kolajen peptidleri eklem ağrısına yardımcı olabilir mi?
Kolajen peptidlerini her gün almak güvenli mi?
Kaynaklar
- Ricard-Blum S. (2011). The Collagen Family. Cold Spring Harbor Perspectives in Biology. (PubMed)
- León-López A, Morales-Peñaloza A, Martínez-Juárez VM, et al. (2019). Hydrolyzed Collagen—Sources and Applications. Molecules. (PubMed)
- Iwai K, Hasegawa T, Taguchi Y, et al. (2005). Identification of food-derived collagen peptides in human blood after oral ingestion of gelatin hydrolysates. Journal of Agricultural and Food Chemistry. (PubMed)
- Choi FD, Sung CT, Juhasz ML, Mesinkovska NA. (2019). Oral Collagen Supplementation: A Systematic Review of Dermatological Applications. Journal of Drugs in Dermatology. (PubMed)
- Lugo JP, Saiyed ZM, Lane NE. (2016). Efficacy and tolerability of an undenatured type II collagen supplement in modulating knee osteoarthritis symptoms: a multicenter randomized, double-blind, placebo-controlled study. Nutrition Journal. (PubMed)
- König D, Oesser S, Scharla S, et al. (2018). Specific Collagen Peptides Improve Bone Mineral Density and Bone Markers in Postmenopausal Women. Nutrients. (PubMed)