Najważniejsze informacje
  • W eksploracyjnych podbadaniach DXA masa beztłuszczowa odpowiadała za około jedną czwartą do jednej trzeciej całkowitego ubytku masy ciała, co jest proporcją podobną do opisywanej dla odchudzania bez leków.
  • W podbadaniu DXA programu SURMOUNT-1 (n = 160) po 72 tygodniach masa ciała spadła o 21,3 procent, masa tłuszczowa o 33,9 procent, a masa beztłuszczowa o 10,9 procent, przy czym udział tłuszczu w utraconej masie wynosił około 75 procent zarówno w grupie leku, jak i placebo.
  • Masa beztłuszczowa nie jest tożsama z mięśniami: obejmuje też wodę, glikogen, narządy wewnętrzne i tkankę łączną, dlatego spadek w DXA nie przekłada się wprost na utratę włókien mięśniowych.
  • Dane o sile i sprawności fizycznej są znacznie skromniejsze niż dane o składzie ciała. Zbiorcze analizy siły uchwytu ręki nie wykazały istotnej zmiany, ale heterogeniczność badań była wysoka.
  • Największe wątpliwości dotyczą osób starszych, osób z sarkopenią oraz osób z niską wyjściową masą beztłuszczową, u których rezerwa mięśniowa jest mniejsza.
  • Cząsteczki mające chronić mięśnie (przeciwciała przeciw aktywinie i miostatynie, selektywne modulatory receptora androgenowego) pozostają w fazie 2 badań i nie mają udowodnionej korzyści funkcjonalnej ani rejestracji w tym wskazaniu.
  • Ten materiał ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.

Czy leki z grupy GLP-1 powodują utratę masy mięśniowej?

Odpowiedź krótka i bezpośrednia: tak, podczas leczenia agonistami receptora GLP-1 spada nie tylko masa tłuszczowa, ale także masa beztłuszczowa. W podbadaniach obrazowych ubytek masy beztłuszczowej odpowiada zwykle od jednej czwartej do około jednej trzeciej całkowitego spadku masy ciała. Nie jest to jednak zjawisko swoiste dla tej grupy leków. Podobne proporcje opisywano od dziesięcioleci przy utracie wagi wywołanej restrykcją kaloryczną, ponieważ organizm, zmniejszając masę ciała, redukuje również tkanki podtrzymujące tę masę.

Druga ważna rzecz, która ginie w dyskusjach publicznych, dotyczy nazewnictwa. Badania mierzą najczęściej masę beztłuszczową (lean mass) lub masę wolną od tłuszczu (fat-free mass), a nie samą tkankę mięśniową. Te pojęcia obejmują wodę, glikogen, narządy wewnętrzne, tkankę łączną i mineralną. Spadek masy beztłuszczowej w badaniu DXA nie jest więc równoznaczny z utratą tej samej ilości włókien mięśniowych.

Trzecia obserwacja: w większości analiz względny udział masy beztłuszczowej w całkowitej masie ciała rośnie, ponieważ tkanka tłuszczowa zmniejsza się znacznie szybciej. Oznacza to, że sylwetka metaboliczna zmienia się na korzyść tkanek aktywnych metabolicznie, nawet jeśli bezwzględna liczba kilogramów masy beztłuszczowej spada.

Czwarta obserwacja jest najmniej komfortowa: dane o sile mięśni i sprawności fizycznej są o rząd wielkości skromniejsze niż dane o kilogramach i procentach. To właśnie funkcja, a nie sama masa, decyduje o ryzyku upadków, utraty samodzielności i powikłań. Ten rozdźwięk między obfitością danych o składzie ciała a niedostatkiem danych funkcjonalnych jest dziś głównym ograniczeniem całej debaty.

Poniższy materiał opisuje wyłącznie zagadnienie masy mięśniowej i beztłuszczowej. Ogólne działania niepożądane tej klasy leków omawia osobny tekst o działaniach niepożądanych GLP-1, a podstawy farmakologiczne klasy znajdują się w przewodniku po GLP-1. Treść ma charakter edukacyjny, nie jest poradą medyczną i nie sugeruje rozpoczynania, modyfikowania ani przerywania jakiegokolwiek leczenia.

Co pokazują podbadania DXA i MRI w programach semaglutydu i tyrzepatydu?

Najlepiej udokumentowanym zestawem danych jest podbadanie densytometryczne (DXA) programu SURMOUNT-1 dla tyrzepatydu, opublikowane przez Look i współpracowników w czasopiśmie Diabetes, Obesity and Metabolism w 2025 roku. Spośród 2539 uczestników badania głównego 160 osób miało wykonane badanie DXA na początku i w 72. tygodniu (124 osoby w połączonych grupach leku i 36 osób w grupie placebo). W grupie tyrzepatydu masa ciała zmniejszyła się o 21,3 procent, masa tłuszczowa o 33,9 procent, a masa beztłuszczowa o 10,9 procent. W grupie placebo odpowiednie spadki wyniosły 5,3 procent, 8,2 procent i 2,6 procent.

Kluczowy wniosek autorów nie dotyczył jednak liczb bezwzględnych, lecz proporcji. Około 75 procent utraconej masy stanowiła tkanka tłuszczowa, a około 25 procent masa beztłuszczowa, i to zarówno w grupie leku, jak i w grupie placebo. Innymi słowy: większy ubytek masy ciała oznaczał więcej utraconych kilogramów masy beztłuszczowej w liczbach bezwzględnych, ale nie gorszą jakość tej utraty.

Dla semaglutydu najczęściej cytowane są dane z eksploracyjnego podbadania DXA programu STEP 1, przedstawione jako doniesienie kongresowe (ENDO 2021). Objęło ono 140 uczestników (95 osób w grupie semaglutydu 2,4 mg i 45 osób w grupie placebo). Raportowano spadek masy ciała o 15,0 procent wobec 3,6 procent w grupie placebo, zmniejszenie całkowitej masy beztłuszczowej o około 9,7 procent oraz wzrost udziału masy beztłuszczowej w masie ciała o około 3 punkty procentowe. Ponieważ jest to doniesienie konferencyjne o małej liczebności, dane należy traktować jako wstępne.

Uzupełnieniem są dane z praktyki klinicznej. W prospektywnej kohorcie SEMALEAN (szpital uniwersytecki w Rouen, publikacja w Diabetes, Obesity and Metabolism w 2025 roku) obserwowano 106 osób z otyłością, które ukończyły roczną obserwację przy średnim wyjściowym BMI 46,3 kg/m². Masa tłuszczowa zmniejszyła się o 14 procent w 7. miesiącu i 18 procent w 12. miesiącu, natomiast masa beztłuszczowa spadła o około 3 kg w 7. miesiącu, po czym ustabilizowała się. Autorzy ocenili profil zmian jako korzystny, z zachowaną funkcją mięśni, ale kohorta była jednoośrodkowa i nieporównawcza.

Metody obrazowe oparte na rezonansie magnetycznym pozwalają zajrzeć głębiej niż DXA, ponieważ mierzą objętość mięśnia i zawartość tłuszczu wewnątrz mięśnia. W przeglądzie opublikowanym w Circulation w 2024 roku Linge, Birkenfeld i Neeland podsumowali te dane wnioskiem, że zmiany mięśniowe obserwowane przy terapiach inkretynowych wydają się adaptacyjne i proporcjonalne do uzyskanego ubytku masy ciała, wieku i stanu zdrowia. Monografie poszczególnych cząsteczek znajdują się w przewodnikach po semaglutydzie i tyrzepatydzie.

PodbadanieLiczebnośćCzasMasa ciałaMasa tłuszczowaMasa beztłuszczowa
SURMOUNT-1 DXA, tyrzepatyd12472 tyg.-21,3%-33,9%-10,9%
SURMOUNT-1 DXA, placebo3672 tyg.-5,3%-8,2%-2,6%
STEP 1 DXA, semaglutyd (doniesienie kongresowe)9568 tyg.-15,0%zmniejszenie całkowitej i trzewnej masy tłuszczowej-9,7%

Jaka część utraconej masy to masa beztłuszczowa w porównaniu z innymi metodami odchudzania?

To pytanie rozstrzyga najlepiej metaanaliza Eisy i współpracowników opublikowana w Diabetes, Obesity and Metabolism w 2026 roku, która zebrała dane z dwudziestu randomizowanych badań i porównała terapie inkretynowe z interwencjami niefarmakologicznymi. Analizowano nie bezwzględne kilogramy, lecz odsetek utraconej masy ciała przypadający na masę beztłuszczową, co jest właściwszym sposobem porównywania interwencji o różnej skuteczności.

Wyniki zbiorcze były następujące: semaglutyd 35,2 procent (95 procent CI: 31,5 do 38,9), tyrzepatyd 25,4 procent (22,8 do 28,0), liraglutyd 26,8 procent (23,1 do 30,5), interwencja stylu życia bez leku 26,2 procent, a interwencja stylu życia z dodatkiem treningu oporowego 17,5 procent (14,2 do 20,8). Heterogeniczność była umiarkowana (I² = 68 procent), co oznacza, że badania różniły się metodologią i populacjami.

Z tych liczb wynika wniosek, który bywa upraszczany w obie strony. Po pierwsze, proporcje przy terapiach inkretynowych mieszczą się w tym samym zakresie, co przy odchudzaniu bez leków, czyli nie mamy dowodu na swoisty, ponadnormatywny katabolizm mięśniowy. Po drugie, najniższy odsetek odnotowano w programach obejmujących trening oporowy, co jest spójne z fizjologią, ale pochodzi z porównań między badaniami, a nie z bezpośredniej randomizacji treningu w trakcie farmakoterapii.

Historyczny punkt odniesienia dostarczył Heymsfield i współpracownicy w przeglądzie z Obesity Reviews z 2014 roku, poświęconym tak zwanej regule jednej czwartej, zgodnie z którą około 25 procent utraconej masy stanowi masa wolna od tłuszczu. Autorzy wykazali, że reguła ta jest użyteczna jako przybliżenie, ale nie jest stałą biologiczną: proporcja zależy od wyjściowego stopnia otyłości, tempa chudnięcia, podaży białka, poziomu aktywności i metody pomiaru.

Praktyczna konsekwencja jest następująca: samo zdanie "pacjenci na GLP-1 tracą jedną trzecią masy w postaci mięśni" jest nieprecyzyjne na dwóch poziomach. Myli masę beztłuszczową z mięśniami i pomija fakt, że punktem odniesienia nie jest brak utraty wagi, lecz inne metody redukcji masy ciała. Porównanie samych cząsteczek pod kątem skuteczności i profilu działania omawia tekst semaglutyd kontra tyrzepatyd.

Czym różni się masa beztłuszczowa od masy mięśniowej?

Pomiar DXA dzieli ciało na trzy kompartmenty: masę tłuszczową, masę mineralną kości oraz beztłuszczową masę tkanek miękkich. Ta trzecia kategoria zawiera mięśnie szkieletowe, ale także wodę pozakomórkową i wewnątrzkomórkową, glikogen wraz z wiązaną przez niego wodą, narządy wewnętrzne, skórę, tkankę łączną oraz krew. W tkance tłuszczowej osoby z otyłością znajduje się również istotna ilość struktur niebędących tłuszczem, które zanikają razem z redukcją tej tkanki.

Ma to bezpośrednie konsekwencje dla interpretacji pierwszych tygodni leczenia. Wraz ze zmniejszeniem spożycia węglowodanów i zapasów glikogenu znika woda, która była z nim związana, a także część płynu pozakomórkowego. W pomiarze DXA wygląda to jak natychmiastowa utrata masy beztłuszczowej, choć włókna mięśniowe nie uległy wtedy istotnej zmianie.

Z tego powodu badacze coraz częściej sięgają po rezonans magnetyczny, który pozwala zmierzyć objętość mięśnia oddzielnie od jakości mięśnia, czyli ilości tłuszczu zgromadzonego wewnątrz i pomiędzy włóknami. Naciek tłuszczowy mięśnia jest silniej związany z osłabieniem siły i pogorszeniem sprawności niż sama objętość. W przeglądzie w Circulation z 2024 roku zwrócono uwagę, że obserwowane zmiany objętości mięśni odpowiadały temu, czego należało oczekiwać po danym ubytku masy ciała, a równolegle poprawiała się jakość tkanki mięśniowej.

Linge i współpracownicy w pracy z 2024 roku w Diabetes, Obesity and Metabolism poświęconej zmianom masy beztłuszczowej przy terapiach opartych na GLP-1 podkreślili ten sam problem metodologiczny: badania używają różnych narzędzi (DXA, bioimpedancja, MRI, pomiar potasu całkowitego), które nie mierzą tego samego, a następnie ich wyniki są porównywane jak gdyby były wymienne. Przegląd systematyczny z Obesity Reviews z 2025 roku, analizujący wpływ agonistów receptora GLP-1 na wskaźniki masy mięśniowej u osób z cukrzycą typu 2 i bez niej, dotyczy dokładnie tego zbioru niejednorodnych pomiarów.

Wniosek dla czytelnika jest prosty: liczba kilogramów masy beztłuszczowej jest wskaźnikiem pośrednim, a nie bezpośrednim pomiarem zdrowia mięśni. Ocena mięśni wymaga przynajmniej trzech wymiarów: ilości, jakości tkanki oraz funkcji.

Co wiadomo o sile mięśni i sprawności fizycznej podczas leczenia?

To najsłabiej zbadany, a jednocześnie najważniejszy obszar. Najbardziej aktualnym zestawieniem jest przegląd systematyczny z metaanalizą Machado i współpracowników, opublikowany w Diabetes, Obesity and Metabolism w 2026 roku, który objął pomiary siły uchwytu ręki u osób leczonych semaglutydem. Zidentyfikowano 16 doniesień dotyczących 11 unikalnych badań, a do analizy zbiorczej zmian wewnątrzgrupowych włączono 10 badań z 660 leczonymi uczestnikami. Zbiorcza zmiana siły uchwytu wyniosła -0,16 kgf i nie była istotna statystycznie, przy wysokiej heterogeniczności, którą autorzy interpretowali jako wyraz zmienności klinicznej, a nie jednorodnego deficytu.

Siła uchwytu ręki jest wskaźnikiem praktycznym i dobrze walidowanym jako marker ogólnej sprawności, ale nie mierzy siły kończyn dolnych, szybkości chodu ani zdolności wstawania z krzesła, czyli parametrów najbliżej związanych z samodzielnością. W kohorcie SEMALEAN, w której wykonywano pomiary dynamometryczne, autorzy raportowali zachowaną, a nie pogorszoną funkcję mięśni przy wyraźnym spadku masy tłuszczowej.

Pośrednich, lecz mocnych metodologicznie danych dostarczyło badanie STEP-HFpEF, opublikowane w New England Journal of Medicine w 2023 roku, w którym 529 osób z otyłością i niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową przydzielono losowo do semaglutydu lub placebo. Po 52 tygodniach dystans w teście 6-minutowego marszu zwiększył się o 21,5 m w grupie semaglutydu i o 1,2 m w grupie placebo (różnica 20,3 m; 95 procent CI: 8,6 do 32,1). Jest to populacja szczególna, z wyjściowo niską tolerancją wysiłku, więc wynik nie przenosi się automatycznie na osoby zdrowe czy starsze bez chorób serca, ale pokazuje, że spadek masy beztłuszczowej nie musi iść w parze z pogorszeniem wydolności.

Jednocześnie trzeba uczciwie wskazać luki. Większość badań nad składem ciała nie raportowała obiektywnych punktów końcowych dotyczących sprawności fizycznej. Autorzy przeglądu w Circulation z 2024 roku wprost apelowali o bardziej obiektywne i wszechstronne metody oceny zdrowia mięśni w badaniach nad otyłością, ponieważ dzisiejsze dane nie pozwalają odpowiedzieć, u kogo utrata masy beztłuszczowej przekłada się na realne upośledzenie funkcji.

W komentarzu w The Lancet Diabetes & Endocrinology z 2024 roku Prado, Phillips, Gonzalez i Heymsfield zwrócili uwagę, że utrata masy wolnej od tłuszczu może odpowiadać za 25 do 39 procent całkowitego ubytku masy ciała w okresach od 36 do 72 tygodni, i argumentowali na rzecz podejścia wielomodalnego, łączącego farmakoterapię z interwencją żywieniową i wysiłkiem fizycznym, prowadzonego pod nadzorem specjalistów.

Kto jest najbardziej narażony na niekorzystne zmiany mięśniowe?

Logika fizjologiczna i dostępne dane wskazują na trzy grupy o mniejszej rezerwie: osoby starsze, osoby z rozpoznaną sarkopenią lub otyłością sarkopeniczną oraz osoby z niską wyjściową masą beztłuszczową w stosunku do masy ciała. U osób po 65. roku życia naturalny proces utraty masy i siły mięśni nakłada się na ubytek wywołany deficytem energetycznym, a odbudowa tkanki mięśniowej jest wolniejsza z powodu zmniejszonej wrażliwości anabolicznej na białko pokarmowe i wysiłek.

Dane randomizowane są tu bardziej uspokajające, niż sugerowałaby ta logika. Analiza podgrup wiekowych w populacji DXA programu SURMOUNT-1 wykazała, że procentowa zmiana masy ciała była podobna u osób poniżej 50 lat, w wieku 50 do 64,9 lat oraz 65 lat i starszych, a stosunek zmian masy tłuszczowej do beztłuszczowej był zbliżony u osób po 65. roku życia i młodszych. Nie zaobserwowano więc sygnału nadmiernej utraty masy beztłuszczowej u starszych uczestników. Trzeba jednak pamiętać, że uczestnicy badań klinicznych są zdrowsi i sprawniejsi niż ogół populacji w tym samym wieku, a osoby kruche są zazwyczaj wykluczane z protokołów.

Dane obserwacyjne u osób starszych z cukrzycą typu 2 są mniej spójne. Retrospektywna, 24-miesięczna kohorta Rena, Zhi i Liu, opublikowana w Drug Design, Development and Therapy w 2025 roku, porównała osoby po 65. roku życia rozpoczynające semaglutyd z dobraną grupą kontrolną i raportowała większą utratę masy mięśniowej oraz pogorszenie funkcji, wyraźniejsze przy większej ekspozycji na lek i u osób z wcześniej istniejącą sarkopenią. Jest to badanie jednoośrodkowe i retrospektywne, obciążone ryzykiem błędu selekcji i czynników zakłócających, więc może wskazywać na związek, ale nie dowodzi przyczynowości.

Trzecia grupa to osoby o niskiej wyjściowej masie beztłuszczowej. W badaniach klinicznych nad cząsteczkami ochronnymi dla mięśni zaobserwowano, że właśnie u tych uczestników ubytek masy beztłuszczowej przy samym semaglutydzie był największy. Jest to obserwacja podgrupowa z badań fazy 2 i wymaga potwierdzenia, ale wskazuje kierunek, w którym będzie się rozwijać stratyfikacja ryzyka.

Autorzy przeglądu w Circulation zalecili, aby lekarze prowadzący leczenie uwzględniali takie czynniki jak zaawansowany wiek i stan przedkruchości przy doborze kandydatów do terapii. Ocena tego ryzyka u konkretnej osoby należy do lekarza prowadzącego i wymaga badania klinicznego, a nie samodzielnej interpretacji wyników badań populacyjnych.

Co badania pokazują o ćwiczeniach oporowych i podaży białka?

Najmocniejszym dowodem randomizowanym pozostaje badanie Lundgren i współpracowników opublikowane w New England Journal of Medicine w 2021 roku. Dorośli z otyłością bez cukrzycy przeszli najpierw 8-tygodniową dietę niskokaloryczną, a następnie zostali losowo przydzieleni na rok do placebo, programu ćwiczeń, liraglutydu albo połączenia ćwiczeń z liraglutydem. Po roku zmiana masy ciała względem placebo wyniosła -4,1 kg w grupie ćwiczeń, -6,8 kg w grupie liraglutydu i -9,5 kg w grupie łączonej (95 procent CI: -13,1 do -5,9).

Najistotniejszy dla tego tematu był jednak wynik dotyczący składu ciała: grupa łączona zmniejszyła odsetek tkanki tłuszczowej o 3,9 punktu procentowego, czyli około dwukrotnie więcej niż grupa ćwiczeń (-1,7 punktu) i grupa liraglutydu (-1,9 punktu). Oznacza to, że dołączenie zorganizowanego wysiłku fizycznego zmieniło nie tylko ilość, ale i jakość utraconej masy. W grupie liraglutydu obserwowano częściej zwiększenie częstości serca i kamicę pęcherzyka żółciowego niż w grupie łączonej.

Wspomniana metaanaliza Eisy i współpracowników z 2026 roku dostarcza spójnego sygnału na poziomie zbiorczym: programy stylu życia zawierające trening oporowy miały najniższy odsetek masy beztłuszczowej w utraconej masie ciała (17,5 procent), czyli korzystniejszy niż interwencja stylu życia bez treningu (26,2 procent). Autorzy konkludowali, że masę mięśniową można istotnie zachować przez połączenie treningu oporowego, odpowiedniej podaży białka i monitorowania składu ciała.

Czego nie wiemy: brakuje zakończonych badań randomizowanych, które izolowałyby wpływ treningu oporowego i zwiększonej podaży białka w trakcie leczenia semaglutydem lub tyrzepatydem. Takie badanie jest w toku: protokół LEAN-PREP (identyfikator NCT06885736), prowadzony w czterech ramionach, testuje trening oporowy i dodatkową podaż białka u osób rozpoczynających terapię, przy docelowym spożyciu 1,6 g białka na kilogram masy ciała na dobę. Wartość ta jest parametrem projektu badawczego, a nie zaleceniem dla czytelnika.

Warto zachować ostrożność interpretacyjną. Porównania między badaniami nie są równoważne randomizacji, a programy treningowe w badaniach klinicznych są nadzorowane, stopniowane i monitorowane, co trudno odtworzyć poza protokołem. Osoby zainteresowane samym mechanizmem działania peptydów badanych w kontekście tkanki mięśniowej i regeneracji znajdą przegląd dowodów w tekście o peptydach w kontekście mięśni i regeneracji, z zastrzeżeniem, że żaden z nich nie ma potwierdzonego działania ochronnego w trakcie farmakologicznej redukcji masy ciała.

Jakie cząsteczki w rozwoju mają chronić mięśnie i czego o nich nie wiemy?

Powstała cała kategoria badawcza nazywana terapiami poprawiającymi jakość utraty masy ciała. Większość kandydatów działa na szlak aktywiny i miostatyny, czyli naturalnych hamulców wzrostu mięśni. Zablokowanie tego szlaku zwiększa masę mięśniową niezależnie od wysiłku fizycznego. Wszystkie opisane poniżej cząsteczki znajdują się w fazie 2 badań klinicznych i żadna nie jest zarejestrowana do ochrony masy mięśniowej podczas leczenia otyłości.

Najszerzej opisanym programem jest badanie BELIEVE z bimagrumabem, przeciwciałem skierowanym przeciw receptorowi aktywiny typu II, opublikowane przez Heymsfielda i współpracowników w Nature Medicine w 2026 roku (identyfikator NCT05616013). Randomizowano 507 dorosłych z otyłością bez cukrzycy do dziewięciu ramion, z 48-tygodniowym okresem podstawowym i przedłużeniem do 72. tygodnia. W 72. tygodniu połączenie bimagrumabu z semaglutydem dało około 22,1 procent redukcji masy ciała, wobec 15,7 procent dla samego semaglutydu i 10,8 procent dla samego bimagrumabu. Około 92 procent utraconej masy w grupie łączonej stanowiła tkanka tłuszczowa, a sam bimagrumab wiązał się ze wzrostem masy beztłuszczowej o około 2,5 procent. Do częstszych zdarzeń niepożądanych przy bimagrumabie należały kurcze mięśni, biegunka i zmiany skórne typu trądzikowego, a autorzy wskazali potrzebę dalszych badań nad ich znaczeniem.

Drugim programem jest badanie fazy 2 COURAGE z trewogrumabem, przeciwciałem przeciw miostatynie, prowadzone przez producenta i prezentowane na kongresach w 2025 i 2026 roku. Raportowano, że około jedna trzecia ubytku masy ciała przy samym semaglutydzie przypadała na masę beztłuszczową i że dodanie trewogrumabu zapobiegło w przybliżeniu połowie tej utraty. W eksploracyjnym podbadaniu rezonansu magnetycznego opisano wyraźne zmniejszenie ubytku objętości mięśni uda. Dane te pochodzą z komunikatów kongresowych i materiałów sponsora, a poszczególne doniesienia różnią się co do schematów i wartości liczbowych, dlatego należy je traktować jako wstępne do czasu pełnej publikacji recenzowanej.

Badane są również inne podejścia, w tym apitegromab (przeciwciało wiążące prekursor miostatyny) oraz enobosarm, przedstawiciel selektywnych modulatorów receptora androgenowego. Dostępne dla nich informacje opierają się głównie na komunikatach firmowych i wczesnych doniesieniach, bez pełnych publikacji z długim okresem obserwacji.

Najważniejsze zastrzeżenie dotyczy wszystkich tych cząsteczek jednocześnie: zachowanie kilogramów masy beztłuszczowej w badaniu DXA nie jest dowodem korzyści funkcjonalnej. Historia badań nad szlakiem miostatyny w sarkopenii pokazała, że można zwiększyć masę mięśnia bez proporcjonalnej poprawy siły, szybkości chodu czy zmniejszenia liczby upadków. Brakuje też danych o bezpieczeństwie w horyzoncie wieloletnim, o wpływie na gęstość kości i o zachowaniu masy mięśniowej po zakończeniu terapii. Dopóki punkty końcowe funkcjonalne nie zostaną wykazane w badaniach fazy 3, ta grupa pozostaje obiecującą, lecz nieudowodnioną.

Jakie są ograniczenia obecnych danych i jak czytać doniesienia medialne?

Pierwsze ograniczenie to liczebność. Podbadania składu ciała obejmowały 140 do 160 osób w programach liczących ponad dwa tysiące uczestników, były zaplanowane jako eksploracyjne i prowadzone w wybranych ośrodkach z dostępem do densytometrii. Takie próby wykrywają duże efekty, lecz nie pozwalają na wiarygodne analizy podgrup, na przykład dla osób bardzo starszych lub z niską masą mięśniową na początku leczenia.

Drugie ograniczenie to metoda pomiaru. DXA i bioimpedancja są czułe na stan nawodnienia i zawartość glikogenu, a ich wyniki nie są wymienne z objętością mięśnia mierzoną rezonansem magnetycznym. Doniesienia prasowe często zestawiają wartości pochodzące z różnych narzędzi i różnych punktów czasowych, co tworzy pozorne sprzeczności.

Trzecie ograniczenie to czas obserwacji. Większość danych pochodzi z okresów od 36 do 72 tygodni, podczas gdy leczenie otyłości jest z definicji długoterminowe. Nie wiemy, jak zmiany masy beztłuszczowej wyglądają po kilku latach, jak przebiega ich odbudowa po odstawieniu leku ani czy wielokrotne cykle redukcji i przyrostu masy ciała prowadzą do kumulacji niekorzystnych zmian.

Czwarte i najważniejsze ograniczenie to brak punktów końcowych funkcjonalnych. Bardzo niewiele badań mierzyło siłę kończyn dolnych, szybkość chodu, test wstawania z krzesła czy liczbę upadków, a bez tych danych nie można odpowiedzieć na pytanie, które ma znaczenie klinicznie: u kogo utrata masy beztłuszczowej faktycznie pogarsza funkcjonowanie.

Zastrzeżenie medyczne. Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani zalecenia terapeutycznego. Nie zawiera i nie ma na celu dostarczania wskazań dotyczących rozpoczynania, modyfikowania czy przerywania jakiegokolwiek leczenia. Wszelkie decyzje dotyczące terapii, oceny składu ciała, aktywności fizycznej i żywienia należy omawiać z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia, który zna pełną sytuację kliniczną danej osoby. Informacje o pozostałych aspektach bezpieczeństwa tej klasy leków znajdują się w materiale o działaniach niepożądanych GLP-1. Status prawny i rejestracyjny poszczególnych substancji różni się w zależności od kraju.

Najczęściej zadawane pytania

Czy utrata masy beztłuszczowej przy GLP-1 jest większa niż przy odchudzaniu bez leków?
Według metaanalizy dwudziestu randomizowanych badań opublikowanej w 2026 roku odsetek utraconej masy ciała przypadający na masę beztłuszczową wyniósł 35,2 procent dla semaglutydu, 25,4 procent dla tyrzepatydu i 26,8 procent dla liraglutydu, wobec 26,2 procent dla interwencji stylu życia bez leku. Zakresy te w dużej mierze się pokrywają, dlatego autorzy uznali proporcje za podobne. Heterogeniczność badań była jednak umiarkowana, a metody pomiaru różne, więc porównania należy traktować z ostrożnością.
Czy masa beztłuszczowa to to samo co mięśnie?
Nie. Masa beztłuszczowa mierzona densytometrią obejmuje mięśnie szkieletowe, ale także wodę wewnątrz i zewnątrzkomórkową, glikogen, narządy wewnętrzne, skórę, krew i tkankę łączną. W pierwszych tygodniach redukcji masy ciała znaczna część spadku wynika z utraty wody związanej z glikogenem, a nie z ubytku włókien mięśniowych. Dlatego rezonans magnetyczny, mierzący objętość i jakość mięśnia, jest dokładniejszym narzędziem niż sam pomiar masy beztłuszczowej.
Czy semaglutyd i tyrzepatyd różnią się wpływem na masę mięśniową?
Nie ma badania, które porównywałoby obie cząsteczki bezpośrednio pod kątem składu ciała, dlatego każde porównanie jest pośrednie. W podbadaniu DXA programu SURMOUNT-1 dla tyrzepatydu około 75 procent utraconej masy stanowiła tkanka tłuszczowa, a 25 procent masa beztłuszczowa, i tę samą proporcję zaobserwowano w grupie placebo. W metaanalizie z 2026 roku punktowy odsetek był niższy dla tyrzepatydu niż dla semaglutydu, ale wynikało to z zestawienia odrębnych badań o różnych populacjach i metodach, a nie z bezpośredniego porównania.
Czy spadek masy mięśniowej przekłada się na mniejszą siłę?
Dostępne dane nie potwierdzają jednoznacznego pogorszenia siły. Przegląd systematyczny z metaanalizą z 2026 roku, obejmujący dziesięć badań z 660 leczonymi uczestnikami, wykazał zbiorczą zmianę siły uchwytu ręki o -0,16 kgf, czyli zmianę nieistotną statystycznie, przy wysokiej heterogeniczności wyników. W badaniu STEP-HFpEF u osób z otyłością i niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową dystans w teście 6-minutowego marszu zwiększył się o 21,5 m wobec 1,2 m w grupie placebo. Siła uchwytu i marsz nie wyczerpują jednak oceny funkcji, a większość badań nie mierzyła siły kończyn dolnych ani szybkości chodu.
Czy osoby starsze są bardziej narażone na utratę mięśni?
Teoretycznie tak, ponieważ rezerwa mięśniowa i zdolność do jej odbudowy zmniejszają się z wiekiem. Analiza podgrup wiekowych w populacji DXA programu SURMOUNT-1 nie wykazała jednak nadmiernej utraty masy beztłuszczowej u osób po 65. roku życia w porównaniu z młodszymi. Z kolei retrospektywne, 24-miesięczne badanie obserwacyjne u osób po 65. roku życia z cukrzycą typu 2 raportowało większą utratę masy mięśniowej i pogorszenie funkcji, zwłaszcza u osób z wcześniej istniejącą sarkopenią. Uczestnicy badań klinicznych są zdrowsi niż ogół populacji w tym samym wieku, dlatego ocena indywidualnego ryzyka należy do lekarza prowadzącego.
Czy trening oporowy chroni masę mięśniową w badaniach klinicznych?
Dane są spójne, ale pośrednie. W randomizowanym badaniu z 2021 roku połączenie rocznego programu ćwiczeń z liraglutydem zmniejszyło odsetek tkanki tłuszczowej o 3,9 punktu procentowego, czyli około dwukrotnie bardziej niż ćwiczenia lub lek osobno. W metaanalizie z 2026 roku programy stylu życia z treningiem oporowym miały najniższy odsetek masy beztłuszczowej w utraconej masie ciała, równy 17,5 procent. Brakuje jednak zakończonych badań randomizowanych, które izolowałyby wpływ treningu i zwiększonej podaży białka w trakcie leczenia semaglutydem lub tyrzepatydem. Jedno takie badanie jest obecnie w toku.
Czy masa beztłuszczowa odbudowuje się po zakończeniu leczenia?
Danych jest bardzo niewiele. W badaniu fazy 2 nad przeciwciałem przeciw miostatynie raportowano, że po zakończeniu podawania semaglutydu masa beztłuszczowa wracała w okolice wartości wyjściowych, a większą odbudowę obserwowano w grupie otrzymującej wyższą ekspozycję na badane przeciwciało. Są to wyniki jednego programu badawczego, prezentowane na kongresach, a nie potwierdzone w niezależnych badaniach fazy 3. Nie wiadomo, czy odbudowana masa beztłuszczowa ma taką samą jakość i funkcję jak przed redukcją masy ciała.
Czy peptydy reklamowane jako wspierające mięśnie zapobiegają utracie masy mięśniowej przy GLP-1?
Nie ma badań klinicznych, które by to wykazały. Peptydy badane w kontekście tkanki mięśniowej i regeneracji, takie jak analogi hormonu wzrostu czy peptydy naprawcze, nie były testowane jako interwencja chroniąca mięśnie podczas farmakologicznej redukcji masy ciała i w większości jurysdykcji pozostają substancjami wyłącznie do celów badawczych, bez rejestracji do stosowania u ludzi. Cząsteczki opracowywane celowo do tego zastosowania, w tym przeciwciała przeciw aktywinie i miostatynie, znajdują się w fazie 2 badań i nie mają udowodnionej korzyści funkcjonalnej. Tego rodzaju zagadnienia należy omawiać z lekarzem.

Polecane produkty

Peptydy badawcze wybrane ze względu na jakość i czystość:

GHK-Cu

GHK-Cu

Peptyd anti-aging

Pen · Europa
GHK-Cu Pen

GHK-Cu Pen

Napełniony pen GHK-Cu

Zestaw · Europa
GLOW-UP Ritual

GLOW-UP Ritual

Zestaw 3 penów: Glow, NAD+, GHK-Cu

Sprawdź swoją wiedzę

Szybki quiz · 6 pytań

Źródła

  1. Eisa A, et al. (2026). Lean Mass Changes With Incretin Therapy Versus Lifestyle Intervention: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Diabetes, Obesity and Metabolism. (PubMed)
  2. Look M, et al. (2025). Body composition changes during weight reduction with tirzepatide in the SURMOUNT-1 study of adults with obesity or overweight. Diabetes, Obesity and Metabolism. (PMC)
  3. Heymsfield SB, Gonzalez MC, Shen W, Redman L, Thomas D (2014). Weight loss composition is one-fourth fat-free mass: a critical review and critique of this widely cited rule. Obesity Reviews. (PubMed)
  4. Lundgren JR, Janus C, Jensen SBK, et al. (2021). Healthy Weight Loss Maintenance with Exercise, Liraglutide, or Both Combined. New England Journal of Medicine. (PubMed)
  5. Linge J, Birkenfeld AL, Neeland IJ (2024). Changes in lean body mass with glucagon-like peptide-1-based therapies and mitigation strategies. Diabetes, Obesity and Metabolism. (PubMed)
  6. Prevost G, et al. (2025). Impact of Semaglutide on fat mass, lean mass and muscle function in patients with obesity: The SEMALEAN study. Diabetes, Obesity and Metabolism. (PubMed)
  7. Nuttall C, et al. (2025). How do glucagon-like peptide-1 receptor agonists affect measures of muscle mass in individuals with, and without, type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Obesity Reviews. (PMC)
  8. Ren J, Zhi L, Liu H (2025). Semaglutide Therapy and Accelerated Sarcopenia in Older Adults with Type 2 Diabetes. Drug Design, Development and Therapy. (dovepress.com)
  9. Linge J, Birkenfeld AL, Neeland IJ (2024). Muscle Mass and Glucagon-Like Peptide-1 Receptor Agonists: Adaptive or Maladaptive Response to Weight Loss?. Circulation 2024;150(16):1288-1298.
  10. Machado LG, et al. (2026). Changes in Muscle Strength Following Semaglutide Treatment in Adults: A Systematic Review With Meta-Analysis of Handgrip Strength. Diabetes, Obesity and Metabolism.
  11. Heymsfield SB, et al. (2026). Bimagrumab plus semaglutide alone or in combination for the treatment of obesity: a randomized phase 2 trial (BELIEVE, NCT05616013). Nature Medicine.
  12. Prado CM, Phillips SM, Gonzalez MC, Heymsfield SB (2024). Muscle matters: the effects of medically induced weight loss on skeletal muscle. The Lancet Diabetes & Endocrinology 2024;12(11):785-787.
  13. Kosiborod MN, Abildstrom SZ, Borlaug BA, et al. (2023). Semaglutide in Patients With Heart Failure With Preserved Ejection Fraction and Obesity (STEP-HFpEF). New England Journal of Medicine 2023;389:1069-1084.
  14. Wilding JPH, et al. (2021). Semaglutide 2.4 mg Reduces Total Fat Mass and Visceral Fat Mass: DXA substudy of STEP 1 (doniesienie kongresowe ENDO 2021). Journal of the Endocrine Society (suplement kongresowy).

Ta treść jest udostępniana wyłącznie w celach informacyjnych i edukacyjnych. Nie stanowi porady medycznej. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji skonsultuj się z lekarzem. Przeczytaj pełne zastrzeżenie medyczne