Belangrijkste punten
  • Tesamorelin is een door de FDA goedgekeurd receptplichtig biologisch geneesmiddel voor één beperkte indicatie: vermindering van overtollig visceraal buikvet bij volwassenen met hiv die lipodystrofie hebben. De aanvraag voor een Europese handelsvergunning werd in 2012 door de aanvrager ingetrokken en het product heeft geen vergunning in de EU.
  • De huidige voorschrijfinformatie noemt artralgie, erytheem op de injectieplaats, jeuk op de injectieplaats, pijn in een extremiteit, perifeer oedeem en myalgie als bijwerkingen die bij meer dan 5% van de behandelde patiënten zijn gemeld.
  • Reacties op de injectieplaats vormden het grootste verschil met placebo in de gepoolde 26-weekse fase 3-gegevens: ze werden gemeld bij 17% van de patiënten met tesamorelin tegenover 6% van de patiënten met placebo.
  • Tesamorelin verhoogt IGF-1 inherent aan zijn werking, omdat het de afgifte van endogeen groeihormoon stimuleert. Het label draagt voorschrijvers op IGF-1 te controleren en te overwegen de behandeling te stoppen als verhogingen aanhouden, en de Europese toezichthouder noemde onopgeloste zorgen over langdurige IGF-1-verhoging.
  • Het label eist beoordeling van de glucose voor en tijdens de behandeling en waarschuwt dat glucose-intolerantie of diabetes kan ontstaan, terwijl de gepoolde fase 3-analyse in week 26 en 52 geen klinisch betekenisvolle verschillen tussen de groepen in glucoseparameters vond.
  • Het label contra-indiceert gebruik tijdens de zwangerschap, bij actieve maligniteit, bij verstoring van de hypothalamus-hypofyse-as en bij bekende overgevoeligheid voor het product of de hulpstoffen.
  • Vrijwel alle gepubliceerde veiligheidsgegevens komen van volwassenen met hiv die lipodystrofie hadden. De veiligheid buiten die populatie is niet vastgesteld en dit artikel is uitsluitend educatief, geen medisch advies.

Waarvoor is tesamorelin goedgekeurd, en bij wie is het onderzocht?

Elke eerlijke bespreking van de bijwerkingen van tesamorelin moet beginnen bij de populatie waarin ze zijn gemeten. Tesamorelin is een synthetisch analoog van het humane groeihormoon-releasing hormoon, GHRH(1-44), aan de N-terminus gemodificeerd met een trans-3-hexenoylgroep die de enzymatische afbraak vertraagt. Het levert geen groeihormoon. Het stimuleert de hypofyse om het eigen groeihormoon van de patiënt vrij te maken, waardoor op zijn beurt insulineachtige groeifactor 1 (IGF-1) stijgt. Vrijwel elke hieronder beschreven bijwerking volgt uit dat ene mechanisme.

In de Verenigde Staten is tesamorelin een receptplichtig biologisch geneesmiddel. De door de FDA goedgekeurde indicatie is beperkt: vermindering van overtollig visceraal buikvet bij volwassenen met hiv die lipodystrofie hebben. Het is op de markt gebracht onder de namen Egrifta, Egrifta SV en, sinds de FDA de F8-formulering op 25 maart 2025 goedkeurde, Egrifta WR. De goedkeuring is geen indicatie voor obesitas, geen anti-agingindicatie en geen indicatie voor lichaamssamenstelling bij de algemene bevolking.

In Europa is het beeld anders. Ferrer Internacional liet het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) op 21 juni 2012 weten dat het zijn aanvraag voor een handelsvergunning voor Egrifta introk. In de intrekkingsbrief van het bedrijf stond dat het CHMP van oordeel was dat de verstrekte gegevens geen conclusie over een positieve baten-risicoverhouding toelieten. Tot de redenen die het agentschap publiceerde behoorden de praktische moeilijkheid om overtollig buikvet door lipodystrofie te onderscheiden van overtollig vet door obesitas, en een groot veiligheidsbezwaar: hoge IGF-1-spiegels kunnen samenhangen met een verhoogd risico op kanker en een mogelijke verergering van diabetische oogziekte. Tesamorelin heeft dan ook geen Europese handelsvergunning.

De veiligheidsdatabase berust op twee multicenter, dubbelblinde, placebogecontroleerde fase 3-studies en hun verlengingen van 26 weken, uitgevoerd bij volwassenen met hiv die antiretrovirale therapie kregen en overtollig buikvet hadden. De eerste, in 2007 gepubliceerd door Falutz en collega's in het New England Journal of Medicine, randomiseerde 412 patiënten; het viscerale vetweefsel, gemeten met CT, nam in 26 weken met 15,2% af met tesamorelin en met 5,0% toe met placebo. De tweede, gerapporteerd in 2010, randomiseerde 404 patiënten en vond een afname van het viscerale vetweefsel van 10,9% tegenover 0,6% met placebo. Een gepoolde analyse van 806 patiënten (543 met tesamorelin, 263 met placebo) vormt de basis van de bijwerkingentabellen in het label. Zie voor een breder overzicht van het molecuul zelf onze gids over tesamorelin.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden. Het beschrijft wat gepubliceerde bronnen melden. Het is geen medisch advies en niets hierin mag worden gebruikt om een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Die beslissingen zijn aan een gekwalificeerde zorgverlener.

Welke bijwerkingen kwamen het vaakst voor in de pivotale studies?

In het hoofdstuk Highlights van de huidige voorschrijfinformatie staan de reacties die bij meer dan 5% van de behandelde patiënten zijn gemeld: artralgie, erytheem op de injectieplaats, jeuk op de injectieplaats, pijn in een extremiteit, perifeer oedeem en myalgie. Die lijst is kort en tegelijk veelzeggend. Vijf van de zes items zijn ofwel een lokale reactie op de injectieplaats, ofwel een klacht van het bewegingsapparaat of van vochtretentie, precies het bijwerkingenprofiel dat te verwachten is van een stof die de afgifte van groeihormoon verhoogt.

De gepoolde 26-weekse gegevens van de twee fase 3-studies, zoals weergegeven in de voorschrijfinformatie, vergelijken 543 patiënten met tesamorelin met 263 patiënten met placebo. De onderstaande tabel toont de reacties die bij ten minste 1% van de patiënten zijn gemeld en vaker met tesamorelin dan met placebo.

BijwerkingTesamorelin (n=543)Placebo (n=263)
Reactie op de injectieplaats17%6%
Artralgie (gewrichtspijn)13%11%
Pijn in een extremiteit6%5%
Myalgie (spierpijn)6%2%
Perifeer oedeem6%2%
Paresthesie (tintelingen, gevoelloosheid)5%2%
Huiduitslag4%2%
Braken3%0%
Pruritus (jeuk)2%1%

Bij het lezen van deze tabel zijn twee observaties van belang. Ten eerste is de placebokolom niet leeg. Gewrichtspijn werd gemeld door 11% van de patiënten die helemaal geen actief product kregen. Dat herinnert eraan dat bij mensen met hiv die antiretrovirale therapie gebruiken veel klachten oorzaken hebben die los staan van de geïnjecteerde stof. Het toe te schrijven overschot aan artralgie is in deze gepoolde gegevens klein. Ten tweede zijn de duidelijkste signalen lokale reacties, spierpijn, perifeer oedeem en paresthesie, waarbij het percentage met tesamorelin grofweg twee tot drie keer zo hoog was als met placebo.

De verlengingsfase van 26 weken, in 2008 gepubliceerd door Falutz en collega's in AIDS, volgde patiënten tot 52 weken. De auteurs meldden dat tesamorelin tijdens de verlenging over het algemeen goed werd verdragen en dat de percentages bijwerkingen vergelijkbaar waren met die van de eerste fase, zonder klinisch significante glucoseveranderingen over de volledige 52 weken. Ze meldden ook dat het viscerale vet na 52 weken nog ongeveer 18% onder de uitgangswaarde lag en dat het zich weer ophoopte zodra met het product werd gestopt. Dat is een farmacologische waarneming en geen veiligheidsbevinding, maar wel een die bepaalt hoe clinici de baten-risicoverhouding op termijn afwegen.

Hoe vaak komen reacties op de injectieplaats voor, en hoe zien ze eruit?

Reacties op de injectieplaats zijn de meest voorkomende en meest consistent gemelde categorie bijwerkingen van tesamorelin. In de gepoolde 26-weekse fase 3-gegevens meldde 17% van de patiënten met tesamorelin een reactie op de injectieplaats, tegenover 6% van de patiënten met placebo. Omdat ook placebo subcutaan werd geïnjecteerd, is die basislijn van 6% informatief: een deel van de lokale reacties komt voort uit het dagelijks subcutaan injecteren zelf, en een deel uit de stof.

Het label beschrijft deze reacties als erytheem (roodheid), pruritus (jeuk), pijn, irritatie en blauwe plekken op de plaats van de injectie. In het hoofdstuk Highlights worden erytheem en jeuk op de injectieplaats specifiek genoemd als reacties die boven de drempel van 5% uitkomen. Het zijn lokale, zichtbare en meestal vanzelf overgaande gebeurtenissen, geen systemische.

Lokale reacties komen ook voor in latere, kleinere studies. In de gerandomiseerde studie naar tesamorelin bij mensen met hiv en niet-alcoholische leververvetting, in 2019 gepubliceerd in The Lancet HIV, randomiseerden Stanley en collega's 61 deelnemers. Zij meldden dat klachten op de injectieplaats vaker voorkwamen in de tesamorelingroep dan in de placebogroep, maar dat geen ervan als ernstig werd beoordeeld.

Eén kanttekening die duidelijk gesteld moet worden: de omvang van de lokale reacties in klinische studies weerspiegelt een product van farmaceutische kwaliteit, bereid en toegediend onder studieomstandigheden met getraind toezicht. De literatuur kan niet worden gelezen als een beschrijving van wat er gebeurt met ongereguleerd materiaal van onzekere zuiverheid of steriliteit, waarbij verontreiniging en endotoxine extra en niet-gekarakteriseerde bronnen van lokale reacties zijn. Dat algemene probleem bespreken we in ons artikel over de veiligheid van peptiden.

Tot slot maakt het label onderscheid tussen gewone reacties op de injectieplaats en echte overgevoeligheid. Een reactie die zich buiten de injectieplaats verspreidt, of waarbij netelroos, blozen of systemische symptomen optreden, wordt in het label behandeld als een overgevoeligheidsreactie en hieronder apart besproken.

Waarom veroorzaakt tesamorelin gewrichtspijn, zwelling en symptomen van het carpaletunnelsyndroom?

Groeihormoon bevordert de retentie van natrium en water. De voorschrijfinformatie vermeldt dit rechtstreeks in de waarschuwing voor vochtretentie: het effect uit zich in verhoogde weefselturgor en klachten van het bewegingsapparaat, met bijwerkingen als oedeem, artralgie en carpaletunnelsyndroom tot gevolg. Cruciaal is dat het label eraan toevoegt dat deze reacties van voorbijgaande aard zijn of verdwijnen na stopzetting van de behandeling. Die ene zin verklaart waarom zoveel van de bijwerkingenlijst het bewegingsapparaat betreft, en ook waarom het grootste deel omkeerbaar is.

De cijfers in de gepoolde fase 3-gegevens passen bij het mechanisme. Perifeer oedeem werd gemeld bij 6% van de patiënten met tesamorelin tegenover 2% met placebo. Myalgie was eveneens 6% tegenover 2%. Paresthesie, de tintelingen of gevoelloosheid die vaak optreden wanneer zwelling van zacht weefsel een zenuw samendrukt, was 5% tegenover 2%. Pijn in een extremiteit was 6% tegenover 5%. Het carpaletunnelsyndroom is het klinisch belangrijke uiteinde van dit spectrum, omdat samendrukking van de nervus medianus ter hoogte van de pols blijvende gevoelloosheid en zwakte van de hand kan veroorzaken als het niet wordt herkend.

Vochtretentie is ook de reden dat het bijwerkingenprofiel van tesamorelin lijkt op dat van recombinant groeihormoon en niet op dat van een typisch geneesmiddel met een klein molecuul. Het praktische verschil, en een deel van de oorspronkelijke grondgedachte achter een GHRH-analoog, is dat stimulatie van de hypofyse het fysiologische pulsatiele patroon van groeihormoonafgifte behoudt en onderworpen blijft aan negatieve terugkoppeling, wat de blootstelling in theorie beperkt in vergelijking met directe toediening van groeihormoon. Dat is een farmacologisch argument en geen aangetoond veiligheidsvoordeel, en het regelgevende dossier behandelt het ook niet als zodanig. Lezers die GHRH-analogen met andere groeihormoonsecretagogen willen vergelijken, vinden onze wetenschappelijke vergelijking van HGH-gerelateerde peptiden mogelijk nuttig als context.

Het label bevat ook een aparte waarschuwingsklasse die is overgenomen uit de farmacologie van groeihormoon: verhoogde sterfte bij patiënten met een acute kritieke ziekte, met de instructie om stopzetting te overwegen bij kritiek zieke patiënten. Dit beschrijft geen poliklinisch gebruik, maar het maakt deel uit van het gedocumenteerde risicokader en hoort in elk volledig overzicht van het veiligheidshoofdstuk van het product.

Wat zegt het label over verhoging van IGF-1?

Verhoging van IGF-1 is geen bijwerking in de gewone zin. Het is het beoogde biochemische gevolg van het stimuleren van de afgifte van groeihormoon, en het is de veiligheidsparameter die toezichthouders het nauwst hebben onderzocht.

De voorschrijfinformatie vermeldt uitdrukkelijk dat het product IGF-1 verhoogt en draagt voorschrijvers op de IGF-1-spiegels tijdens de behandeling te controleren. Verder staat erin dat stopzetting moet worden overwogen bij patiënten met aanhoudend verhoogde IGF-1-waarden, met een standaarddeviatiescore boven 3 als voorbeeld van een drempel, vooral als de werkzaamheidsrespons niet robuust is. Het label stelt voortzetting van de behandeling dus afhankelijk van zowel de biochemische respons als het klinische voordeel.

De omvang van het effect werd gekwantificeerd in het oorspronkelijke klinische programma. Het label van de oorspronkelijke formulering meldt dat bij patiënten die 26 weken werden behandeld, 47% IGF-1-waarden had boven 2 standaarddeviatiescores en 36% boven 3 standaarddeviatiescores, waarbij het effect al na 13 weken zichtbaar was. Het label van de formulering van 2 mg meldt dat aan het einde van een behandelperiode van 52 weken 34% een IGF-1-score boven 2 had en 23% boven 3. Het label stelt vervolgens ronduit dat de effecten van langdurig verhoogde IGF-1-spiegels onbekend zijn.

Juist die onzekerheid wilde de Europese toezichthouder niet terzijde schuiven. In de gepubliceerde vragen en antwoorden over de intrekking van de Egrifta-aanvraag werd het grote veiligheidsbezwaar van het CHMP samengevat als de waarneming dat hoge IGF-1-spiegels kunnen samenhangen met een verhoogd risico op kanker en een mogelijke verergering van diabetische oogziekte. Het FDA-label pakt dezelfde twee punten aan via controle en contra-indicatie in plaats van weigering: het contra-indiceert actieve maligniteit, stelt dat een eerdere maligniteit inactief moet zijn en de behandeling ervan afgerond moet zijn voordat wordt begonnen, en draagt op dat patiënten met diabetes met regelmatige tussenpozen worden gecontroleerd op het ontstaan of verergeren van retinopathie.

Geen enkele gepubliceerde studie met tesamorelin was opgezet om, of had voldoende statistische power om, een verandering in de incidentie van kanker aan te tonen. De horizon van 26 en 52 weken van het pivotale programma is daarvoor veel te kort. De juiste samenvatting van het bewijs is dat IGF-1 sterk stijgt bij een grote minderheid van de behandelde patiënten, dat de langetermijngevolgen van deze verhoging niet in kaart zijn gebracht, en dat beide toezichthouders dit als de centrale open vraag beschouwden.

Hoe beïnvloedt tesamorelin de bloedsuiker en het risico op diabetes?

Groeihormoon werkt de werking van insuline tegen, dus elke stof die de afgifte van groeihormoon verhoogt, roept een terechte vraag op over de glucosestofwisseling. Het label behandelt dit als een waarschuwing en niet als een contra-indicatie: het stelt dat glucose-intolerantie of diabetes mellitus kan ontstaan bij gebruik, en draagt voorschrijvers op de glucose te beoordelen voor en tijdens de behandeling.

Het studiebewijs is geruststellender dan de waarschuwing alleen doet vermoeden, binnen de grenzen van wat is onderzocht. De gepoolde analyse van de twee fase 3-studies, in 2010 gepubliceerd door Falutz en collega's in het Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, concludeerde dat tesamorelin over het geheel genomen goed werd verdragen, zonder klinisch betekenisvolle verschillen tussen de groepen in glucoseparameters in week 26 en 52. Het verlengingsrapport over 52 weken in AIDS kwam tot dezelfde conclusie en beschreef de glucoseveranderingen over 52 weken als niet klinisch significant. Ook het rapport uit 2010 over de tweede pivotale studie beschreef de veranderingen in lichaamssamenstelling als optredend zonder verstoring van de glucose.

Een specifieke veiligheidsstudie breidt dit uit naar mensen die al diabetes hebben. Clemmons, Miller en Mamputu publiceerden in 2017 in PLoS One een gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie van 12 weken bij 53 patiënten met type 2-diabetes. In week 12 vonden de auteurs dat tesamorelin de insulinerespons en de glycemische controle niet veranderde, en ze meldden dat geen enkele patiënt stopte vanwege ontregeling van de diabetes. Die studie was kort, klein en uitgevoerd bij mensen met stabiele diabetes, dus ze beantwoordt een beperkte vraag en geen algemene.

Twee beperkingen verdienen nadruk. Ten eerste kunnen gemiddelde waarden over een studiepopulatie bewegingen bij individuen verbergen. De regelgevende beoordeling van de pivotale studies wees op een verschuiving van sommige patiënten van het prediabetische naar het diabetische bereik tijdens de behandeling, wat past bij het besluit van het label om glucosecontrole te eisen in plaats van de kwestie eenvoudigweg als afgedaan te beschouwen. Ten tweede heeft geen enkele studie de glucosestofwisseling onder tesamorelin gedurende meerdere jaren gevolgd. Een horizon van 52 weken is geen langetermijnantwoord over de insulinegevoeligheid.

Voor patiënten die al diabetes hebben, voegt het label de hierboven beschreven instructie over retinopathie toe, omdat IGF-1 betrokken is bij neovascularisatie van het netvlies. Die controle-eis geldt specifiek voor diabetespatiënten en wordt los van de algemene glucosewaarschuwing vermeld.

Wat is bekend over allergische reacties en de vorming van antistoffen?

Tesamorelin is een peptide van 44 aminozuren met een synthetische acylmodificatie en roept, net als andere biologische peptidegeneesmiddelen, bij een aanzienlijk deel van de gebruikers een immuunrespons op. Het label stelt dat overgevoeligheidsreacties optraden bij 4% van de patiënten die in klinische studies werden behandeld, en noemt als verschijnselen jeuk, erytheem, blozen, urticaria en huiduitslag. Het label draagt op dat patiënten bij wie overgevoeligheid wordt vermoed onmiddellijk medische hulp zoeken en dat de behandeling wordt gestaakt.

De gegevens over immunogeniciteit zijn opvallender dan het percentage overgevoeligheid. In de klinische studies met de oorspronkelijke formulering van 1 mg meldt het label dat anti-tesamorelin-IgG-antistoffen werden aangetoond bij 50% van de patiënten die 26 weken werden behandeld en bij 47% van degenen die 52 weken werden behandeld. Bij de subgroep van patiënten die overgevoeligheidsreacties kregen, werden anti-tesamorelin-IgG-antistoffen aangetoond bij 85%, wat wijst op een verband tussen antistofvorming en klinische overgevoeligheid, ook al had de meerderheid van de antistofpositieve patiënten helemaal geen reactie.

Het label meldt daarnaast in vitro neutraliserende antistoffen in week 52: bij 10% van de behandelde patiënten tegen tesamorelin zelf en bij 5% tegen natief humaan GHRH. Kruisreactiviteit tegen een lichaamseigen hormoon is het soort bevinding dat normaal langdurige follow-up vereist om te kunnen worden geïnterpreteerd, en zulke follow-up is niet gepubliceerd. De Canadese regelgevende samenvatting van het product kwam tot een vergelijkbare karakterisering: ongeveer de helft van de patiënten ontwikkelde antistoffen, dit gaf aanleg voor overgevoeligheidsreacties, en het leek de werkzaamheid niet nadelig te beïnvloeden.

Percentages immunogeniciteit zijn ook afhankelijk van de assay en de formulering, dus cijfers van de oorspronkelijke formulering mogen niet ongewijzigd worden toegepast op het huidige product met verlengde afgifte. Farmacokinetische bio-equivalentie tussen de formuleringen is aangetoond, maar bio-equivalentie is geen bewering van gelijkwaardigheid in immunogeniciteit.

Wie mag volgens het label geen tesamorelin krijgen?

Contra-indicaties zijn de sterkste uitspraken die een label doet, en het label van tesamorelin noemt er vier. Ze worden hier weergegeven zoals het label ze vermeldt, niet als klinisch advies.

  • Verstoring van de hypothalamus-hypofyse-as door hypofysectomie, hypopituïtarisme, hypofysetumor of hypofysechirurgie, bestraling van het hoofd of hoofdtrauma. De logica is mechanistisch: een GHRH-analoog werkt in op de hypofyse en kan dus niet werken zoals bedoeld wanneer die as beschadigd is, en stimulatie bij een hypofyseletsel is niet acceptabel.
  • Actieve maligniteit. Het label stelt dat het product de afgifte van endogeen groeihormoon induceert, een bekende groeifactor, en dat patiënten met een actieve maligniteit niet mogen worden behandeld. Het hoofdstuk Waarschuwingen voegt toe dat een eerdere maligniteit inactief moet zijn en de behandeling ervan afgerond moet zijn voordat wordt begonnen.
  • Zwangerschap. Het label stelt dat het product gecontra-indiceerd is bij zwangere vrouwen, omdat het veranderen van visceraal vetweefsel tijdens de zwangerschap geen voordeel biedt en tot schade aan de foetus kan leiden.
  • Bekende overgevoeligheid voor tesamorelin of voor een van de hulpstoffen in het product.

Naast de contra-indicaties definieert het label de situaties die actieve bewaking tijdens de behandeling vereisen: IGF-1-spiegels, glucose voor en tijdens de behandeling, retinopathie bij diabetespatiënten, vochtretentie en klachten van het bewegingsapparaat, reacties op de injectieplaats en tekenen van overgevoeligheid. Het draagt ook op dat stopzetting wordt overwogen bij patiënten die kritiek ziek worden.

Eén structureel punt wordt gemakkelijk over het hoofd gezien. Het controlekader van het label veronderstelt toegang tot laboratoria en toezicht door een voorschrijver. IGF-1-standaarddeviatiescores, glucosebepalingen en netvliesonderzoek zijn geen zelfbeoordelingen. Het in de studies gedocumenteerde veiligheidsprofiel is onlosmakelijk verbonden met het klinische toezicht waaronder het tot stand kwam, en dat toezicht is zelf deel van de manier waarop het risico werd beheerst.

Als u tesamorelin voorgeschreven hebt gekregen, of overweegt of het voor u relevant is, bespreek dit dan met de voorschrijvende arts. Gebruik dit artikel niet als basis om een therapie te starten, aan te passen of te onderbreken.

Wat is er niet bekend over tesamorelin buiten de goedgekeurde indicatie?

Het eerlijke antwoord is: bijna alles. Het volledige gepubliceerde veiligheidsdossier van tesamorelin komt van volwassenen met hiv die lipodystrofie en overtollig visceraal buikvet hadden, plus kleine studies in verwante klinische populaties zoals hiv-gerelateerde leververvetting en stabiele type 2-diabetes. De belangstelling voor tesamorelin is veel verder gegroeid dan die indicatie, en die belangstelling wordt niet door gegevens ondersteund.

Bedenk wat het pivotale programma u niet vertelt. Het vertelt u niet hoe tesamorelin zich gedraagt bij mensen zonder hiv of zonder lipodystrofie, omdat die niet zijn geïncludeerd. Het vertelt u niet hoe de percentages bijwerkingen veranderen na 52 weken, omdat de studies toen eindigden. Het vertelt u niet of aanhoudende IGF-1-verhoging tot klinische schade leidt, omdat geen enkele studie voldoende statistische power had om dat aan te tonen en het label zelf zegt dat de effecten van langdurige verhoging onbekend zijn. Het vertelt u niets over gebruik bij mensen die geen vermindering van visceraal vet nodig hebben, waar de batenkant van de balans per definitie ontbreekt en alleen de risico's overblijven.

Er is ook een regelgevende realiteit die gemakkelijk wordt gemist. Tesamorelin is in de Verenigde Staten een receptplichtig biologisch geneesmiddel en heeft geen Europese handelsvergunning. Materiaal dat buiten het farmaceutische kanaal wordt verkocht, is niet het product dat in deze studies is onderzocht en biedt geen garantie voor identiteit, zuiverheid, steriliteit of stabiliteit. Geen van de in dit artikel genoemde veiligheidscijfers kan op zulk materiaal worden overgedragen. Ons overzicht van de veiligheid van peptiden in het algemeen behandelt de kwaliteitsvragen die hier van toepassing zijn, en de pagina met tesamorelin-hulpmiddelen gaat los van de veiligheid in op praktische vragen over de omgang met het product.

Een evenwichtige lezing van het bewijs is dus specifiek en niet algemeen. In de onderzochte populatie, over de onderzochte duur en onder klinisch toezicht werd tesamorelin volgens de meldingen over het algemeen goed verdragen, met een reactieprofiel dat wordt gedomineerd door lokale effecten op de injectieplaats en omkeerbare vochtgerelateerde klachten van het bewegingsapparaat, plus een biochemische IGF-1-verhoging waarvan de langetermijnbetekenis onopgelost blijft en die voor één grote toezichthouder een reden was om het product niet toe te laten. Het uitbreiden van die zin naar enige andere populatie wordt niet door bewijs ondersteund.

Medische disclaimer: deze inhoud is educatief en vormt geen medisch advies, diagnose of aanbeveling van enige aard. Tesamorelin is een receptplichtig product in de rechtsgebieden waar het is goedgekeurd, en de juridische status verschilt per land. Raadpleeg een gekwalificeerde zorgverlener voor elke vraag over uw eigen gezondheid of behandeling.

Veelgestelde vragen

Wat zijn volgens het label de meest voorkomende bijwerkingen van tesamorelin?
De voorschrijfinformatie noemt artralgie (gewrichtspijn), erytheem op de injectieplaats, jeuk op de injectieplaats, pijn in een extremiteit, perifeer oedeem en myalgie als de bijwerkingen die bij meer dan 5% van de behandelde patiënten zijn gemeld. In de gepoolde 26-weekse fase 3-gegevens van 543 patiënten met tesamorelin en 263 met placebo werden reacties op de injectieplaats gemeld bij 17% tegenover 6%, artralgie bij 13% tegenover 11%, en myalgie, perifeer oedeem en pijn in een extremiteit elk bij ongeveer 6%. De placebopercentages doen ertoe: bij mensen met hiv die antiretrovirale therapie gebruiken kwamen veel van deze klachten ook voor zonder enig actief product.
Is tesamorelin goedgekeurd door de FDA en de EMA?
De FDA heeft tesamorelin goedgekeurd voor één indicatie: vermindering van overtollig visceraal buikvet bij volwassenen met hiv die lipodystrofie hebben. Het is op de markt gebracht als Egrifta, Egrifta SV en, na de FDA-goedkeuring van de F8-formulering op 25 maart 2025, Egrifta WR. Er is geen Europese handelsvergunning. Ferrer Internacional trok zijn aanvraag op 21 juni 2012 in en stelde in de intrekkingsbrief dat het CHMP van oordeel was dat de verstrekte gegevens geen conclusie van een positieve baten-risicoverhouding toelieten.
Waarom verhoogt tesamorelin IGF-1, en is dat een probleem?
Tesamorelin stimuleert de hypofyse om endogeen groeihormoon vrij te maken, wat IGF-1 verhoogt. Dit is het beoogde mechanisme en geen off-target-effect. Het label van de oorspronkelijke formulering meldt dat 47% van de patiënten die 26 weken werden behandeld een IGF-1 boven 2 standaarddeviatiescores had en 36% boven 3, en stelt dat de effecten van langdurig verhoogd IGF-1 onbekend zijn. Het huidige label draagt voorschrijvers op IGF-1 te controleren en stopzetting te overwegen wanneer verhogingen aanhouden. De Europese toezichthouder noemde de mogelijke samenhang van hoog IGF-1 met een verhoogd risico op kanker en verergering van diabetische oogziekte als een groot veiligheidsbezwaar. Geen enkele gepubliceerde studie is ontworpen om die vraag te beantwoorden.
Kan tesamorelin diabetes veroorzaken of de bloedsuiker verhogen?
Het label waarschuwt dat glucose-intolerantie of diabetes mellitus kan ontstaan en draagt op dat de glucose wordt beoordeeld voor en tijdens de behandeling. De gepoolde analyse van de twee pivotale fase 3-studies vond in week 26 en 52 geen klinisch betekenisvolle verschillen tussen tesamorelin en placebo in glucoseparameters, en een aparte gerandomiseerde studie van 12 weken bij 53 patiënten met stabiele type 2-diabetes vond geen verandering in insulinerespons of glycemische controle. Groepsgemiddelden kunnen niettemin bewegingen bij individuele patiënten verbergen, en daarom eist het label controle in plaats van de zorg af te doen. Geen enkele studie heeft de glucosestofwisseling langer dan ongeveer een jaar gevolgd.
Gaan reacties op de injectieplaats bij tesamorelin weer over?
De studieliteratuur beschrijft reacties op de injectieplaats als lokale effecten met roodheid, jeuk, pijn, irritatie en blauwe plekken, en de gerandomiseerde studie bij hiv-gerelateerde leververvetting meldde dat klachten op de injectieplaats weliswaar vaker voorkwamen met tesamorelin dan met placebo, maar dat geen ervan als ernstig werd beoordeeld. Lokale reacties worden in het label onderscheiden van echte overgevoeligheid, die in klinische studies bij 4% van de patiënten optrad en zich uitte als jeuk, erytheem, blozen, urticaria en huiduitslag. Het label draagt patiënten bij wie overgevoeligheid wordt vermoed op onmiddellijk medische hulp te zoeken en met de behandeling te stoppen. Elke aanhoudende, zich verspreidende of systemische reactie is een reden om snel contact op te nemen met een arts.
Waarom veroorzaakt tesamorelin gewrichtspijn en symptomen van het carpaletunnelsyndroom?
Groeihormoon bevordert de retentie van natrium en water. De waarschuwing voor vochtretentie in het label stelt dat dit zich uit in verhoogde weefselturgor en klachten van het bewegingsapparaat, met reacties als oedeem, artralgie en carpaletunnelsyndroom, en dat deze reacties van voorbijgaande aard zijn of verdwijnen na stopzetting van de behandeling. De gepoolde studiegegevens passen bij dat mechanisme: perifeer oedeem, myalgie en paresthesie kwamen elk ongeveer twee tot drie keer zo vaak voor als met placebo. Het carpaletunnelsyndroom vertegenwoordigt het klinisch significante uiteinde van dit spectrum, omdat samendrukking van de nervus medianus blijvende klachten aan de hand kan veroorzaken als het niet wordt herkend.
Wie mag volgens de voorschrijfinformatie geen tesamorelin gebruiken?
Het label noemt vier contra-indicaties: verstoring van de hypothalamus-hypofyse-as door hypofysectomie, hypopituïtarisme, hypofysetumor of -chirurgie, bestraling van het hoofd of hoofdtrauma; actieve maligniteit, omdat het product de afgifte van endogeen groeihormoon induceert, een bekende groeifactor; zwangerschap, omdat het veranderen van visceraal vetweefsel tijdens de zwangerschap geen voordeel biedt en tot schade aan de foetus kan leiden; en bekende overgevoeligheid voor tesamorelin of de hulpstoffen van het product. De waarschuwingen stellen ook dat een eerdere maligniteit inactief moet zijn en de behandeling ervan afgerond moet zijn voordat wordt begonnen, en dat stopzetting moet worden overwogen bij patiënten die kritiek ziek worden.
Zijn de veiligheidsgegevens van tesamorelin van toepassing op mensen zonder hiv?
Nee. Vrijwel alle gepubliceerde veiligheids- en werkzaamheidsgegevens komen van volwassenen met hiv die antiretrovirale therapie kregen en lipodystrofie en overtollig visceraal buikvet hadden, met kleinere studies in verwante klinische groepen zoals hiv-gerelateerde leververvetting en stabiele type 2-diabetes. De veiligheid bij mensen zonder hiv of zonder lipodystrofie is niet vastgesteld, en in een populatie die geen vermindering van visceraal vet nodig heeft, ontbreekt de batenkant van de baten-risicobeoordeling. Materiaal dat buiten de farmaceutische toeleveringsketen is verkregen, is evenmin het product dat is onderzocht, dus geen van deze cijfers kan erop worden overgedragen. Deze informatie is educatief en is geen aanbeveling om tesamorelin in enige situatie te gebruiken.

Aanbevolen producten

Onderzoekspeptiden, geselecteerd op kwaliteit en zuiverheid:

GHK-Cu

GHK-Cu

Anti-agingstof

Pen · Europa
GHK-Cu Pen

GHK-Cu Pen

Voorgevulde pen GHK-Cu

Set · Europa
GLOW-UP Ritual

GLOW-UP Ritual

Set van 3 pennen: Glow, NAD+, GHK-Cu

Test je kennis

Snelle quiz · 6 vragen

Bronnen

  1. Theratechnologies Inc. (2026). EGRIFTA WR (tesamorelin for injection) prescribing information: indications, contraindications, warnings and precautions, adverse reactions, immunogenicity. DailyMed, U.S. National Library of Medicine. (dailymed.nlm.nih.gov)
  2. European Medicines Agency, Committee for Medicinal Products for Human Use (2012). Ferrer Internacional, S.A. withdraws its marketing authorisation application for Egrifta (tesamorelin). EMA press release and questions and answers document. (ema.europa.eu)
  3. Falutz J, Allas S, Blot K, et al. (2007). Metabolic effects of a growth hormone-releasing factor in patients with HIV. New England Journal of Medicine (PMID 18057338). (PubMed)
  4. Falutz J, et al. (2008). Long-term safety and effects of tesamorelin, a growth hormone-releasing factor analogue, in HIV patients with abdominal fat accumulation. AIDS (PMID 18690162). (PubMed)
  5. Falutz J, Mamputu JC, Potvin D, et al. (2010). Effects of tesamorelin (TH9507), a growth hormone-releasing factor analog, in HIV-infected patients with excess abdominal fat: a pooled analysis of two multicenter, double-blind placebo-controlled phase 3 trials with safety extension data. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism (PMID 20554713). (PubMed)
  6. Falutz J, Potvin D, Mamputu JC, et al. (2010). Effects of tesamorelin, a growth hormone-releasing factor, in HIV-infected patients with abdominal fat accumulation: a randomized placebo-controlled trial with a safety extension. Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes (PMID 20101189). (PubMed)
  7. Stanley TL, Fourman LT, Feldpausch MN, et al. (2019). Effects of tesamorelin on non-alcoholic fatty liver disease in HIV: a randomised, double-blind, multicentre trial. The Lancet HIV (PMID 31611038). (PubMed)
  8. Clemmons DR, Miller S, Mamputu JC (2017). Safety and metabolic effects of tesamorelin, a growth hormone-releasing factor analogue, in patients with type 2 diabetes: a randomized, placebo-controlled trial. PLoS One (PMID 28617838). (PMC)

Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Het vormt geen medisch advies. Raadpleeg een zorgverlener voordat je beslissingen neemt. Lees onze volledige medische disclaimer